Er is al van alles gezegd en geschreven over de capriolen van schaatsster Jutta Leerdam. Een fantastische sporter met een indrukwekkende staat van dienst, maar ook een atlete die haar verantwoordelijkheid niet neemt als het gaat om de sportpers. De reacties op haar aanvankelijke weigering om de pers te woord te staan en zelfs te eisen dat een afgenomen interview niet gepubliceerd mag worden, verbazen mij en zeggen ook iets over hoe het publiek denkt over de journalistiek.
Mijn verbazing was nog groter, toen ik las hoe de oud-sportjournalist Jaap Stalenburg over de kwestie denkt. Bijkans verblind door de schoonheid van Leerdam, sprong Stalenburg kalververliefd op de kansel om zijn voormalige buurvrouw (dat weet ik omdat Stalenburg het dertig keer nodig vond om dat te vermelden) te hulp te schieten.
Mastodont
Volgens deze mastodont van de nationale sportpers (toen Jaap begon had de televisie nog geen kleur, waren de schepen van hout, de mannen van staal en werd zijn microfoon aangedreven door kolen) is het gewoon een gegeven dat La Leerdam haar eigen publiek heeft, zelf wel zal bepalen wat ze doet en dat de sportpers maar moet innoveren om bij te blijven.
Het is immers de schaatsster die zelf een veel grotere aanhang heeft dan de sportpers kijkers.
Stalenburg liep ironisch genoeg de deur plat bij nationale en regionale pers om zijn boodschap te verkondigen.
Bijval
Opvallend genoeg kreeg Stalenburg veel bijval op X. Van mensen die sowieso al niet dol zijn op al die kritische journalisten die categorisch weigeren om het beperkte wereldbeeld van sommige lezers te bevestigen. Omdat journalisten nu eenmaal de feiten belangrijker vinden dan de onderbuik.
Ik donderde zowat van mijn stoel bij het aanschouwen van zoveel drogredenen. Sinds wanneer is het bezit van veel volgers een reden om de pers niet te woord te staan? En sinds wanneer zetten we het aantal (traditionele) mediaconsumenten tegenover het eigen bereik van een sporter op sociale media?
Wat is dat voor flauwekul?
Verstappen
Moet Max Verstappen (die oneindig veel meer bereik heeft dan Leerdam) de pers dan ook maar negeren? Wil dit zeggen dat Jaap eigenlijk meent dat de lokale en regionale pers maar helemaal genegeerd moet worden door lieden met enige bekendheid en meer volgers dan de regionale pers kijkers heeft?
Het zou een mooie boel worden.
De voetbalclub Ajax heeft alleen op X al 1.8 miljoen volgers. Is het dan zo dat de spelers van die club de pers maar dienen te negeren en na de wedstrijd louter een positief filmpje dienen te plaatsen omdat daar het bereik zo lekker is?
Marginaal
Laten we eerlijk zijn: schaatsen is mondiaal gezien een zeer marginale sport. Dat er in het kleine Nederland uberhaupt enige aandacht voor is, is letterlijk te danken aan de sportjournalistiek (de NOS in dit geval), die iedere doodsaaie 10 kilometer op marginale baantjes met op de tribune twee ouders en een paardenkop wist uit te zenden.
Het is een sport waar decennialang een paar Noren, wat Nederlanders en een verdwaalde Rus de dienst uitmaakten. Met Mart Smeets in een lelijke, gebreide trui op de achtergrond (steevast met een pen in zijn hand), oeverloos mijmerend over jongensboeken en schaatsmeisjes.
Mag ik dat zeggen? Ja, dat mag ik zeggen.
Natuurlijk heeft Stalenburg gelijk dat Leerdam haar eigen marketingmachine is. En dat doet ze verdomd goed, al helpt het wel om puberaal verliefd op schoot te zitten bij een echt mondiaal grote speler, de boksende influencer en voltijds Amerikaanse engnek Jake Paul.
Wat dat betreft wil ik opmerken dat de gemiddelde Italiaan Leerdam niet eens herkende als sporter, maar zag als ‘de vriendin van Jake Paul’. Een man die zijn faam te danken heeft aan YouTube en schijngevechten met gepensioneerde boksers, die bijkans in het voorportaal van de dood staan en contractueel verplicht om Paul niet subiet naar het hiernamaals te slaan.
Kritisch
Maar je eigen marketing op een uitstekende manier verzorgen is echt heel iets anders dan de kritische pers te woord staan. Leerdam heeft echt geen miljoenen volgers door haar prestaties.
Een paar miljoen volgers hebben omdat je voldoet aan het Westerse schoonheidsideaal en mensen op sociale media nu eenmaal veel interesse hebben in hoe je je kont in strakke kleding steekt, je nagels lakt en je lippen bevallig tuit, is niet te vergelijken met kritisch je visie geven op je eigen prestaties.
Prestaties die mede tot stand zijn gekomen omdat sponsors veel geld in een sport steken omdat ze weten dat de pers de schaatswedstrijden ook daadwerkelijk op de buis gooit, er lange (en in het geval van Leerdam juichende) verslagen over schrijft en oneindig veel foto’s maakt.
Laten we vooral ook niet vergeten dat de NOS maar liefst 4.6 miljoen kijkers trok toen de door Leerdam gewonnen 1000 meter werd uitgezonden.
Jumbo
Ook Jutta Leerdam heeft haar loopbaan op het ijs kunnen aanvangen met faciliteiten van de schaatsbond en geld van sponsoren, die louter op de sport afkomen omdat ze door de schermtijd van de verzamelde pers simpelweg nog meer van hun eigen producten of diensten kunnen verkopen. Ze vertrok op enig moment zelf naar het team van Jumbo-Visma om ‘alle stress en randzaken’ te kunnen vergeten.
Als we de kritiekloze bakvis-argumenten van Stalenburg doortrekken, zijn het dan straks alleen de sporters die er niet zo gelikt uitzien en geen miljoenen volgers hebben op Instagram die de pers te woord moeten staan? Serieus? Die moeten bedelen om wat geld van een lokale keukenboer omdat ze er niet voor kiezen om hun hele leven narcistisch uit te venten op Instagram?
Wilders
Is het dan in het verlengde daarvan ook zo dat politici als Wilders en Baudet (die op sociale media ook een groot bereik hebben) ook maar niet de pers te woord moeten staan omdat ze nu eenmaal hun eigen publiek hebben? Zelf een marketingmachine zijn?
Begrijp mij goed: ik kan mij heel goed voorstellen dat iemand als Leerdam een paar dagen voor de race van haar leven geen zin heeft in lastige vragen. Net zoals ik mij voor kan stellen dat iemand als Max Verstappen (die al jaren op zeer hoog niveau meedoet in een mondiaal grote sport, waarbij het schaatsen volledig in het niet valt) zich in zijn eigen ‘bubbel’ wil concentreren.
Asfalt
Maar iedereen die Formule 1 kijkt, ziet dat journalisten zelfs vlak voor een race op de baan nog welkom zijn om vragen te stellen aan de coureurs. Als Verstappen naar zijn bolide loopt op het asfalt, zie je hem nog geinen met reporters die vrijelijk op de grid lopen. En reken maar dat die druk – met alle belangen die spelen – echt een stuk hoger ligt dan een paar rondjes glijden over bevroren water in een strak pakje.
Zelfs tijdens de race kunnen zenders nog schakelen met teambazen om hun visie op het verloop van de race uit te kunnen zenden.
Van Max zul je niet horen dat zijn eigen kanalen veel groter zijn. Dat hij zelf zijn eigen marketingmachine is. Laat staan dat hij met ontbloot bovenlijf en getuite lipjes zichzelf verkoopt als sekssymbool.
Privéjet
Daar komt bij dat Max niet uitkomt voor zijn land op een Olympische Spelen. Jutta Leerdam staat er niet louter voor zichzelf, maar vertegenwoordigt haar land. Anders had ze niet eens kunnen schaatsen in Milaan. Het feit dat de diva met een privéjet naar Italië vloog en niet gewoon zoals haar collega’s met een lijnvlucht, zegt wat mij betreft ook al iets.
Het nu op sociale media veel gehoorde argument dat ‘de winnaar altijd gelijk heeft’ is helemaal een gotspe. De recente kritiek op de schaatsende diva richt zich namelijk helemaal niet op haar prestaties. Die je overigens verder ook weer niet moet overdrijven: de Nederlandse Yvonne van Gennip had geen Instagram nodig om drie gouden medailles te halen tijdens de Olympische Spelen in Calgary.
In een tijd waarin niemand nog een mobiele telefoon had, won de Amerikaan Eric Heiden in Lake Placid maar liefst vijf gouden medailles. Sven Kramer pakte tijdens zijn deelname aan meerdere Olympische Spelen maar liefst negen medailles. De 35-jarige shorttrackster Arianna Fontana won sinds 2006 maar liefst elf medailles.
Je bent geen koningin van de Spelen als je een enkele medaille wint, hoe knap die prestatie ook is.
Valpartij
Laten we ook zeker niet vergeten dat Leerdam haar mooie en zeer sterke race in Milaan uberhaupt kon winnen omdat de schaatsbond haar naar voren schoof, nadat ze zelf was gevallen tijdens het kwalificatietoernooi. Een meer dan terechte keuze overigens, maar het is niet dat Leerdam op de Spelen kon schitteren omdat ze 5 miljoen volgers heeft en zo populair is.
Hoe Leerdam zichzelf presenteert op haar eigen kanalen moet ze lekker zelf weten. Wat mij betreft gaat ze volledig in haar blote tokus op de foto- met een Nike-tatoeage op haar torso – terwijl Jake Paul op de achtergrond gulzig met een berg bankbiljetten strooit. Dat Leerdam hokt met een kerel die succes afmeet aan het saldo van zijn bankrekening, fan is van moordende ICE-brigades en blind achter de veroordeelde zedendelinquent Donald Trump aanloopt, kun je naïef noemen, maar is haar bepaald niet aan te rekenen.
Liefde maakt nu eenmaal blind.
Plinten
Maar als je als sporter in een tak van sport – waar de centen voor de meeste sporters bepaald niet over de plinten klotsen – de vraag krijgt of je de pers te woord wil staan, dan dien je daar professioneel mee om te gaan. En niet in de laatste plaats omdat echte sportliefhebbers niet naar Instagram zullen surfen om het zoveelste kritiekloze ‘kijk mij eens met mijn lichaam pronken en mooi zijn’ filmpje te aanschouwen.
De echte sportliefhebber wil hun helden gewoon voor een camera zien praten over de sport zelf. In gesprek met een journalist die niet in volle adoratie buigt en knipt voor La Leerdam en met zijn handen in volle adoratie een hartje maakt terwijl hij een traantje wegpinkt.
Ook Jutta Leerdam begrijpt dat heel goed, want na het behalen van haar gouden medaille was ze niet weg te slaan bij de camera’s van de NOS en andere nationale en internationale zenders.
Toen wel.
Drogreden
Misplaatst verwijzen naar de volgers van iemand op sociale media is op geen enkele manier een argument. Het is een zeer lelijke drogreden en doet af aan de belangrijke rol van onafhankelijke sportjournalistiek. Het is ook de pest van deze tijd: privileges afdwingen omdat je populair bent. Succes afmeten aan zorgvuldig in beeld gebrachte en door jezelf geregisseerde beelden en filmpjes op sociale media.
Dat is slechts een hol en narcistisch spiegelpaleis en het is juist aan de journalistiek om daar tegenwicht aan te bieden.
Wie dat niet begrijpt kan beter gaan werken bij een marketingbedrijf, waar hippe meisjes en jongens vol overgave en op Olympisch niveau gloeiend van trots gebakken lucht verkopen voor een veel te hoog salaris, terwijl ze zichzelf verliefd in de spiegel bewonderen.
Waardeer dit artikel!!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan! Je kunt me ook met een vast per bedrag per maand steunen: klik dan hier. Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.
Lekker bezig gap!
Briljant. (Mag ik dat zeggen? Ja dat mag ik zeggen.)
Wederkerigheid is relevant: NOC NSF betaalt mee aan de topsportcarriere en dat geld komt uit de algemene middelen. Samen met de KNSB bekijken ze de grootste medaille kansen en vormen een selectie. Sponsoren maken de balans af voor de sporter.
Of een rijke youtuber.
Dat we als publiek dus graag wat zien en horen van de sporters is logisch en is een vorm van wederkerigheid. Zal er geen volledig transactioneel verhaal van maken, doch is de sport en de sporter niets zonder publieke interesse. Geld voor Max net zo.
Ik ben geen fan van het verafgoden of idoliseren van mensen, toch realiseer ik mij dat ‘de mens’ deze helden nodig heeft. Wellicht is dan eentje die het helemaal zelf heeft moeten doen en met de trein kwam een beter rolmodel dan iemand die haar eigen tas niet hoeft te dragen.
Ik ben het helemaal met je eens Chris. Als je bekend bent en fans hebt en iets doet dat gedenkwaardig is voor het land of een bevolkingsgroep dien je de pers te woord te staan. Maar het moet wel echt over het onderwerp gaan. Ik vind (en ik spreek voor mijzelf hè) dat de behandeling van een enkelblessure, ook in het zicht uitgevoerd, in het privé-domein thuis hoort. Als Leerdam aangeeft daarover niet te willen spreken, dan zou de journalist van dienst daar niet op door horen te vragen.
Nu is het zo dat ik helemaal niet geïnteresseerd ben in de privé-aangelegenheden van welke bekendheid dan ook. Dat Jetten een relatie heeft met een man vind ik fantastisch voor hem, maar ik wil weten wat zijn koers is als premier. Ik wil weten wat Max doet om zijn prestaties te verbeteren en wat zijn team doet om de prestaties van de bolide te verbeteren. Ik weet met wie Max een relatie heeft en dat zij samen een kind hebben. Meer hoef ik niet te weten. Ik wil weten wat jij tegenkomt in jouw werk, wat jou motiveert en jouw verslagen en duiding lezen.
Maalderink is helaas een journalist die, weer mijn mening, doorzuigt. Jutta wil niet over de enkelbehandeling praten, maar toch doorvragen. Smeets kon daar ook wat van trouwens. Ik kan mij voorstellen dat als je in een bubbel richting een topprestatie zit je daar dan ook wel een keer klaar mee bent.
Maar dat is tot de wedstrijd klaar is. Dan dient Jutta weer een grote meid te zijn en journalisten, zelfs Maalderink, te woord te staan. En krijgt ze dan een vraag waar ze geen antwoord op wil geven dan zal ze moeten leren net als een politicus of voetbalcoach om de vraag heen te antwoorden.
Lisa Loeb (Wie? Lisa Loeb) is het niet helemaal met je eens… zie haar Substack. Maar ik wel!