Ik ben wat ‘late to the party’, maar eindelijk heb ik samen met mijn vriendin de film ‘Don’t Look Up’ gekeken. Een kritisch verhaal met tal van beroemde acteurs en bovenal een scherpe observatie van de bizarre tijden waarin wij leven. Het deed mij meteen denken aan hoe vals bepaalde mensen wegkijken van klimaatverandering. Zeker na het laatste nieuws over hoe de wetenschap voortaan anders om zal gaan met de zwartste scenario’s.
U heeft het vast wel meegekregen. De wetenschap zal niet langer wijzen op de zwartste scenario’s als het gaat om hoe menselijk ingrijpen de planeet naar de verdoemenis helpt.
De bekende klimaatsceptici zijn er natuurlijk meteen gulzig bovenop gesprongen. Ze beweren zelfs dat de wetenschap langzaam maar zeker ‘wakker wordt’ en feitelijk erkent dat ze oplichters zijn. U kent deze deskundigen vast wel. De mondiaal bekende en vaak gelauwerde klimaatwetenschapper Marianne Zwagerman bijvoorbeeld.
Of de internationaal befaamde CO2-expert Syp Wynia.
Wegkijkers
Het is uiteraard allemaal dikke onzin. Want wat deze wegkijkers er namelijk bewust niet bij vertellen is dat er een hele goede en logische reden is waarom de wetenschap er net iets anders over is gaan denken.
De zwartste scenario’s zijn namelijk bedacht onder de dwingende voorwaarde dat landen, bedrijven en burgers praktisch niets doen aan de bestrijding van het naderende onheil. De meest apocalyptische voorspellingen gaan er vanuit dat er een bepaald gevolg op zal treden als er bijvoorbeeld nauwelijks tot niets wordt gedaan aan de uitstoot van stikstof of het grenzeloos gebruik van fossiele brandstoffen.
Deltawerken
Dit is een beetje alsof de wetenschap niet langer zal beweren dat Zeeland getroffen zal worden door een verwoestende overstroming. Wat best alarmerend klinkt, maar louter komt omdat de Deltawerken zijn bedacht en in de praktijk gebracht.
Het mooie is dat er inmiddels natuurlijk wél van alles gedaan wordt om de schadelijke invloed van menselijke activiteiten te dempen.
Zelfs China – wereldwijd de grootste absolute CO2-uitstoter en verantwoordelijk voor 33% van de wereldwijde emissie – is volop aan het verduurzamen. Sterker nog: het land is de absolute koploper wereldwijd op het gebied van investeringen in en de productie van groene energie.
De Chinese overheid streeft naar een geheel CO2-neutrale economie in 2060.
Komeet
Terug naar de film.. In ‘Don’t Look Up’ waarschuwen twee wetenschappers voor een komeet die op de Aarde afstormt en alles zal vernietigen. Zelfs als de komeet letterlijk zichtbaar wordt aan de hemel, ontkennen mensen de realiteit.
Ze starten zelfs een beweging (inclusief petjes…) met de slogan ‘Don’t Look Up’. Hoe hard verstandige mensen ook waarschuwen voor het naderende onheil, ze worden uitgelachen, vernederd en zelfs uit de samenleving gezet.
Iets soortgelijks is er aan de hand met verstokte klimaatontkenners, die uit angst voor het inleveren van een klein beetje van onze enorme welvaart in het Westen alles ontkennen wat maar los en vast zit.
Tot aan de menselijke invloed op de impact aan toe.
Denk ook niet dat de film een typische overdrijving is van Hollywood, we hebben namelijk inmiddels een Amerikaans president die letterlijk stelt dat Europa ‘on the brink of destruction’ staat.
Ja, dat hoort u goed. Zelfs Donald Trump ziet het gevaar van klimaatverandering. Oh wacht…toch niet. Volgens Trump staat Europa aan de vooravond van complete vernietiging wegens…….de keuze voor groene energie.
Bizar
En dat is best bizar als je er over nadenkt. Het is namelijk volstrekt niet mogelijk om de keiharde statistieken te negeren. Tenzij je blind, doof en dom tegelijk bent.
Sinds het begin van de Industriële Revolutie en onze verslaving aan fossiele brandstoffen, zijn we onze planeet aan het vernielen. Tussen 1750 en 1950 zien we al een geleidelijke groei in onze vervuilende uitstoot, vooral door het gebruik van steenkool. Vanaf 1950 knalt onze wereldwijde honger naar consumptie en de explosieve groei van de bevolking door het dak.
Door de hiermee gepaard gaande sterke toename van het gebruik van fossiele brandstoffen (gas en olie) schiet de uitstoot van broeikasgassen en andere vervuilende stoffen vanaf 1950 exponentieel omhoog.
En dat heeft gevolgen. Mondiaal gezien is de CO2-concentratie inmiddels rond de 50% hoger dan in het pre-industriële tijdperk. Dit zorgt onder meer voor de algehele opwarming van de aarde en is volgens wetenschappers uiteindelijk funest voor duizenden diersoorten en heel veel planten.
Impact
Over hoe groot de impact precies is en wanneer we er zelf last van gaan krijgen kun je uiteraard van mening verschillen. Maar dat het proces aan de gang is en vele miljoenen mensen er elders nu al last van hebben, dat kun je simpelweg niet negeren als je je verstand gebruikt.
Het mondiale weer is veel volatieler, hele woongebieden drogen uit, er vinden meer bosbranden en overstromingen plaats en het klimaat verandert veel en veel sneller dan de natuur zelf zou kunnen bewerkstelligen.
En belangrijker: veel sneller dan de natuur zich aan kan passen.
Opwarming
Sinds het prille begin van de industriële periode is de aarde al ongeveer 1,4°C opgewarmd. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door menselijke activiteiten, zoals de verbranding van fossiele brandstoffen en ontbossing, waardoor broeikasgassen in de atmosfeer toenemen en het broeikaseffect versterken.
Nou, en? Lekker een beetje warmer, wie kan daar nou tegen zijn?
Het veranderende klimaat zal er mondiaal voor zorgen dat we steeds vaker te maken gaan krijgen met extreme weersomstandigheden en als gevolg daarvan voedseltekorten, tekort aan drinkwater, meer woestijnen, warmer weer en overstromingen.
Deze verandering gaat zo snel dat dieren en planten zich niet snel genoeg aan kunnen passen. Er zijn deskundigen die beweren dat als we niks doen een derde van alle dier- en plantsoorten mogelijk nog binnen een eeuw uit zal sterven. We maken ons in Nederland nu al zorgen over de komst van vluchtelingen, bedenk even wat er gaat gebeuren als honderdduizenden mensen op de vlucht gaan slaan wegens voedseltekorten en onleefbare woongebieden.
En nee, dit zijn geen incidentele doemberichten uit een ver verleden.
Vandaag nog kwam het nieuws naar buiten dat klimaatmodellen een verzwakking laten zien van de Atlantische oceaanstroming (AMOC) door de opwarming van de aarde. Het is een wat technisch verhaal, maar komt er voor ons op neer dat de zeespiegel in de Noordzee mogelijk extra zal stijgen.
Gletsjers
Vrijwel overal zie je de impact van de stijging van de temperatuur. Volgens Zwitserse en Belgische wetenschappers zal bijvoorbeeld het overgrote deel van de gletsjers aan het eind van deze eeuw verdwenen zijn. Daarover schrijven zij in het wetenschappelijke tijdschrift Nature. Ook in de Alpen en Scandinavië zal het merendeel van de gletsjers smelten.
En ook dat heeft grote gevolgen. De zeespiegel zal stijgen, regionaal zal het verdwijnen van landijs leiden tot minder aanvoer van zoet water en daarmee raakt het smelten van de gletsjers miljoenen mensen en vele ondernemingen. Zelfs als het lukt om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad zal in plaats van 80 procent, alsnog zo’n 50 procent van de gletsjers smelten.
Wereldwijd is sinds de eeuwwisseling al ongeveer 5 procent van het totale gletsjervolume verloren gegaan. Dat klinkt weinig, maar het komt neer op een verlies van 273 miljard ton ijs, ruim twee keer zoveel als het verlies op Antarctica.
Tijdpad
Nu kun je – zoals gezegd – best discussiëren over de precieze impact en het tijdpad. Maar persoonlijk vind ik dat toch een beetje alsof je bij een brandende woning staat en gaat debatteren over hoe snel het hele huis in de as wordt gelegd.
Het lijkt mij toch echt beter als je stopt met praten en begint met blussen.
Ik zie ook oprecht niet wat het doel van de klimaatontkenners precies is, behalve een soort ongezonde zucht naar dwars doen om het dwars doen. In het slechtste geval (het klimaat blijft snel veranderen) is het namelijk alsnog zo dat alle inspanningen voor een ‘groenere’ wereld een veel betere woonomgeving zal opleveren.
Schonere lucht bijvoorbeeld, veiliger voedsel, minder zieke mensen, minder druk verkeer.
Wie kan daar nou in hemelsnaam tegen zijn?
Hier komt bij dat we feitelijk ook gewoon helemaal geen keus meer hebben als het gaat om het gebruik van fossiele brandstoffen. Met de huidige consumptiegraad hebben we wereldwijd nog voor ongeveer 47 jaar aan olie in de grond. Dat wil zeggen dat de (nu bewezen) voorraad naar verwachting rond 2073 uitgeput zal zijn.
Met gas kunnen we nog tussen de 50 en 150 jaar door.
Kosten
Wat ik wel zie in de hele discussie is het veelgebruikte argument van de kosten. En daar ben ik wel gevoelig voor, want je kunt niet van de individuele burger verwachten dat ze allemaal tienduizenden euro’s uit gaan geven aan de eigen woonomgeving. Aan zonnepanelen, warmtepompen en elektrische auto’s. De meeste mensen hebben dat geld gewoon niet, zeker wereldwijd niet. Ook bedrijven kun je niet van de ene op de andere dag verbieden om fossiele brandstoffen te gebruiken.
Dat kost toch echt tijd en inspanning van overheden.
Maar dan krijg je volgens mij toch logischerwijs een andere strijd en een geheel ander debat. Namelijk niet het glashard blijven ontkennen van wat gewoon zichtbaar is, maar het aandragen van oplossingen om de enorme kosten beter te verdelen.
Anders is het alsnog een eenmaal brandende woning niet blussen omdat je de zichtbare vlammen ontkent en ageert tegen de kosten van bluswater.
Klimaatactivist
Begrijp mij goed: ik ben bepaald geen klimaatactivist. Hoewel mijn woning gasloos is en ik een warmtepomp heb, rij ik wel een hele dikke 5.0 liter V8 (ja, ik ben een petrolhead), ga ik ook gewoon met het vliegtuig op vakantie en je zult mij ook niet zittend terugvinden op een weg om van de overheid te eisen dat ze stoppen met subsidies voor fossiele brandstof. En tegenstander van kernenergie ben ik ook al niet.
Maar ik ben ook niet ziende blind.
Ik zie in ieder geval wel dat de weg die wij ooit met zijn allen ingeslagen zijn (ongebreideld kapitalisme ten koste van alles) een doodlopende weg is. Dat we een ontzettende hoeveelheid rampen over onszelf afroepen als we gewoon doorgaan met waar we mee bezig zijn.
Of we te laat zijn voor verandering of niet, is niet aan mij. Wat ik wel denk is dat de mensheid in de regel slim en vindingrijk genoeg is om het tij nog te keren. Of om het in ieder geval een heel stuk langer heel veel leefbaarder te houden.
Daarvoor moeten we echter wel af van de wegkijkers die blijven ontkennen en alles aan zullen grijpen om de vlammen en de rook niet te willen zien die al uit het dak slaan.
Look up, guys. Look up.
Waardeer dit artikel!!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan! Je kunt mij ook met een vast bedrag per maand steunen: klik dan hier. Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.
Het verdwijnen van de gletsjers gaat ook een enorme invloed op onze eigen landbouw hebben. Hele gebieden hebben zomers dat zoete water nodig. Zowel Twente, delen van Drenthe maar ook grote delen van Holland worden zomers voorzien van water uit de grote rivieren. Als dat wegvalt wordt landbouw daar onmogelijk zonder heel ingrijpende maatregelen.