Geruime tijd terug schreef ik eens een verhaal over hoe onwetendheid en onkunde een grote motor is bij het ontstaan en voortduren van complotten. Dat wat je niet snapt is immers al snel verdacht. Met de succesvolle Artemis II-missie van de NASA komt weer eens vanuit alle kanten de bevestiging van die theorie. Het is geen nieuws meer, maar wel tamelijk bizar hoeveel lachwekkende nonsens de sociale media deze weken weer weet te overspoelen.
U heeft ze vast wel voorbij zien komen. Vooral op TikTok is het schering en inslag. Mensen die zich voor een ruimtefoto van de Aarde zetten en op samenzweerderige toon met een aan waanzin grenzende stelligheid beweren dat het allemaal niet klopt waar we naar zitten te kijken.
Want hoe kan het dat er steeds dezelfde wolken op de foto staan? Dat Australië licht is, terwijl het daar nacht moet zijn? En hoezo zien we op die beelden de 12.000 satellieten niet die rond de Aarde zweven? Het klopt niet!
In het verlengde van de maanexpeditie zien we ook een hernieuwde belangstelling voor chemtrails, mede aangejaagd door podcastmaker Jan Bennink en mogelijk gemaakt door de publieke omroep. We wisten het al: Ongehoord Nederland! kent volstrekt geen schaamte. En is dan ook nog verbolgen als blijkt dat niemand samen wil werken.
Natuurlijk hebben dit soort filmpjes en podcasts vaak de bedoeling om louter tractie te genereren, maar je wil niet weten hoeveel mensen in de comments met instemming op het toetsenbord klimmen om de makers groot gelijk te geven.
Voor wie weinig kennis heeft, is de hele wereld een groot complot.
Satellieten
Eerst maar eens naar de maancomplotten. Want waarom zijn die satellieten niet te zien? De ruimtefoto’s die we zien vanaf de Aarde zijn van een grote afstand genomen en satellieten zijn in vergelijking met onze mooie planeet heel erg klein. De grootste satelliet is ongeveer zo groot als een stadsbus.
Kijk van enige afstand naar een T-shirt en je ziet de individuele vezels niet. Maak een overzichtsfoto van een bos, en je ziet de miljoenen insecten niet die daar toch echt rondkruipen en vliegen.
Veel makers vergelijken ook de beelden vanuit de ruimte met foto’s die in het verleden zijn gemaakt van onze planeet. En dan valt het hen op dat eerdere foto’s veel donkerder zijn.
Dat vinden ze raar. Maar dat is het niet. Ten eerste kun je met verschillende sluitertijden voor een andere belichting zorgen. Langer belichten zorgt ervoor dat een foto lichter wordt. Daarom verschilt de ene foto van de andere.
Ten tweede zijn de lenzen en de camera’s van nu natuurlijk veel moderner, beter en lichtgevoeliger dan ze vroeger waren. Moderne satellieten gebruiken de zogenaamde ‘day-night band’ van het VIIRS-instrument, dat extreem gevoelig is voor zwak licht.
Spinnen
Soms wordt het ronduit bizar. In een van de comments bij een ‘kritische’ video stelt iemand dat je nooit scherpe foto’s kunt maken van de Aarde, omdat die nu eenmaal ronddraait en je dus alleen vage beelden kunt maken. Zucht.
Foto’s van de Aarde vanuit de ruimte zijn niet wazig door een combinatie van camera-techniek en fysica. Hoewel de Aarde aan de evenaar met ongeveer 1670 kilometer per uur draait, is de hoeksnelheid extreem laag. Onze planeet draait immers slechts één keer per 24 uur om haar as.
Omdat de Aarde door de zon fel verlicht wordt, kunnen camera’s een zeer korte sluitertijd gebruiken (vaak slechts enkele milliseconden). In die ultrakorte tijd beweegt de Aarde relatief gezien nauwelijks ten opzichte van de sensor, waardoor bewegingsonscherpte wordt voorkomen
Wat je ook veel leest: op alle foto’s staan dezelfde wolken! Hoe kan dat? Nou, dit komt omdat de meeste beelden bestaan uit samengestelde foto’s.
Hierbij worden wolken bijvoorbeeld met een filter weggehaald en/of worden beelden met vergelijkbare wolkenpatronen hergebruikt. Dat is geen complot, maar een middel om de Aarde beter te laten zien. Anders zou je immers foto’s krijgen waarop onze planeet door een breed wolkendek beperkt te zien is.
Westinghouse
In het verlengde van de recente evidente onzin duiken ook oude complotten op. Zo begrijpen mensen met een afstand tot verstandelijke vermogens niet hoe het kan dat astronaut Neil Armstrong werd gefilmd toen hij de eerste stappen op de maan zet.
Hoe kan daar nou een cameraman staan? Armstrong was toch de eerste man op de maan?
Het antwoord is simpel. De bekendste astronaut ter wereld werd in 1969 tijdens zijn eerste stappen op de maan gefilmd door een automatische Westinghouse tv-camera, die aan de buitenkant van maanlander Eagle was gemonteerd en met een uitschuifbare arm gericht kon worden op de ladder.
Vóór astronaut Armstrong zijn beroemde eerste stappen zette, activeerde hij die camera.
Moonboots
Een gebrek aan kennis is vrijwel altijd de oorzaak van complotten. Zo vergelijken sommige mensen de afdruk van de moonboots van Niel Armstrong op het maanoppervlak met een bepaalde foto van de schoenen die hij droeg. En merken ze op dat de zool van die schoenen helemaal niet het ribbelmotief hebben zoals die op de afdrukken te zien zijn.
En dat klopt ook, op die foto van de schoen zie je dat patroon niet. Die mensen vertellen er alleen niet bij dat het een foto is van de binnenschoen van Armstrong en dus niet van de buitenschoen, die wel dat patroon heeft.
Techniek
En dan heb je nog de mensen die stellen dat NASA zelf erkent dat de techniek om op de Maan te landen is ‘vernietigd’. Dat klopt ook, maar daarmee doelen ze dus niet op de kennis om op de maan te landen. Die kennis is er gewoon en naar verwachting zullen er in 2027 of 2028 ook weer mensen op de maan staan.
Wat ze wél bedoelen is dat de oude techniek in de vorm van raketten en ruimtecapsules niet meer bestaat. En dat hoeft ook helemaal niet, want er zijn inmiddels veel betere raketten en capsules tot ontwikkeling gekomen.
De Artemis II expeditie was daar het levende bewijs van.
Chemtrails
En dan hebben we nog de chemtrails. Dit complot is weer aan een opmars bezig. Het gaat om de bekende sporen in de lucht achter voorbijrazende vliegtuigen. Al jaren gaat die theorie rond en dat is natuurlijk bizar, met alle kennis die ons tegenwoordig ter beschikking staat. Volgens complotdenkers zijn het sporen van chemicaliën die door duistere overheden over ons uit worden gestort, met de bedoeling om ons te vergiftigen, onze gedachten te controleren of de zon te blokkeren.
Vorige week zagen we zelfs dat de Publieke Omroep (in de vorm van Ongehoord Nederland) met onze belastingcenten complotdenker Jan Bennink alle ruimte gaf in zijn podcast om deze kwalijke onzin rond te toeteren. Brisant, want de Publieke Omroep heeft nu juist stelling genomen tegen desinformatie en nepnieuws op de publieke zenders.
Het is te gek voor woorden dat echte journalisten dit nog allemaal uit moeten leggen, maar laat ik er toch maar even bij stilstaan. Voor de meelezers.
Contrails
Contrails (want dat zijn het) vormen zich wanneer de hete uitlaatgassen van een vliegtuigmotor mengen met de zeer koude lucht op grote hoogte. Bij de verbranding van kerosine komt waterdamp vrij. Omdat het op 10 kilometer hoogte vaak kouder is dan -40 graden Celsius, condenseert dit vocht en bevriest het direct tot kleine ijskristallen. Deze ijskristallen vormen een smalle, kunstmatige wolk die zichtbaar is als een witte streep in de lucht.
Vergelijk het met je adem in de winter. Bij het uitademen in de koude buitenlucht ziet u een wolkje ontstaan. Dat is losjes gebaseerd op hetzelfde principe: warme lucht versus koude lucht.
Het is natuurlijk kinderlijk eenvoudig om dit harde wetenschappelijke gegeven zelf even op te zoeken, maar onverlaten blijven roepen dat het anders zit. Ze hebben zelfs een theorie bedacht om te verklaren waarom machthebbers dan geen last hebben van het gif; die krijgen namelijk een speciale pil uitgereikt, waardoor ze immuun zijn voor de verwoestende chemische werking.
Bent u er nog?
Seeding
Complotdenkers met iets meer hersencellen koppelen aan hun leugens vaak de term geo-engineering. Om zo te bewijzen dat het wel klopt wat ze zeggen. Het is immers mogelijk om met chemie invloed uit te oefenen op het weer.
Dus waarom zouden chemtrails dan niet bestaan?
Het klopt dat het weer te beïnvloeden is, dat heet cloud seeding. Maar dit kan slechts zeer lokaal en op beperkte schaal. Hierbij worden stoffen zoals zilverjodide of zout met vliegtuigen of raketten in wolken gespoten om ter plaatse regen te forceren of hagel te voorkomen. In landen als China en de Verenigde Arabische Emiraten wordt dit wel eens gedaan voor de landbouw of om evenementen zoals bijvoorbeeld de Olympische Spelen droog te houden.
Met chemtrails heeft het niets te maken.
Schiphol
En dan hebben we nog het verhaal dat we ‘vroeger’ deze strepen in de lucht helemaal niet zagen. Nog los van het feit dat ook dit aantoonbare onzin is (zoek zelf maar even naar de tienduizenden foto’s en video’s in zwart-wit van vliegtuigsporen in de lucht), gaat het ook volledig en gemakzuchtig voorbij aan de enorm gestegen vliegbewegingen in de wereld.
Er vliegen momenteel mondiaal gemiddeld tussen de 150.000 en 250.000 vliegtuigen per dag, dit wil zeggen dat er elke seconde twee toestellen opstijgen.
Ons eigen Schiphol in Amsterdam vervoerde in het jaar 1950 in totaal 350.000 passagiers. In 2025 verwerkte dezelfde luchthaven bijna 70 miljoen mensen. Schiphol had in 1950 41.000 vluchten. In 2025 bijna 480.000.
In de hele wereld zien we een enorme stijging. Het laat zich bepaald niet moeilijk raden wat dit voor een effect geeft op het aantal contrails in de lucht.
Middeleeuwen
Complotten kunnen alleen bestaan en serieus worden genomen bij de (al dan niet bewuste) afwezigheid van kennis en kunde van de kritiekloze gelovigen. Zoals mensen in de Middeleeuwen in paniek raakten bij een zonsverduistering, omdat ze geen idee hadden wat er op dat moment allemaal gebeurde.
Je zou verwachten dat met de komst van het internet dit soort zaken tot het verleden behoren, maar juist het algoritme van het wereldwijde web zorgt ervoor dat complotgelovigen als makke schapen in hun bubbel van nepnieuws blijven ronddraaien.
Ze zien, lezen en horen de correcte informatie heus wel op andere plaatsen, maar hechten er geen waarde meer aan omdat ze van een bepaald deel van het internet te horen krijgen dat journalisten, wetenschappers en astronauten allemaal niet deugen en stuk voor stuk corrupt zijn. Het internationaal vermaarde instituut NASA zit uiteraard ook in het complot.
De ruim 18.000 mensen die er dagelijks werken zijn er kennelijk stuk voor stuk een meester in om nooit uit de school te klappen. En dat geldt ook voor de Europese ruimtevaartorganisatie ESA, waar tussen de 2500 en 3000 mensen werken.
Waarheid
Al sinds de oprichting van de internationaal erkende ruimtevaartorganisatie in 1958 is er nooit iemand serieus naar buiten getreden om de afschuwelijke waarheid te vertellen. Overheden spenderen honderden miljarden aan uitgebreide ‘missies’ in en naar de ruimte om de mensen te laten geloven dat de aarde rond is. Alleen al in 2022 bedroeg het gecombineerde budget van de drie grootste ruimtevaart-organisaties (VS, China, Europa) ongeveer 42 miljard dollar.
Geen enkele complotgelovige kan mij overtuigend uitleggen waarom al die miljarden nodig zouden zijn om ons een loer te draaien.
Dit gaat in de overtreffende trap op voor chemtrails. Er werken wereldwijd ongeveer 11,6 miljoen mensen in de luchtvaart en vele miljoenen meer in de periferie rond de luchtvaart. We hebben het dan over miljoenen piloten, transporteurs, beveiligers, pomppersoneel, producenten, fabrikanten, vrachtwagenchauffeurs, treinpersoneel en noem het allemaal maar op.
Het is letterlijk onmogelijk om met zoveel mensen een geheim onder de pet te houden.
Journalisten
En dan hebben we nog de journalisten.
Natuurlijk weet ik dat complotdenkers menen dat wij allemaal corrupt zijn, maar zou het nou werkelijk zo zijn dat ongeveer een miljoen journalisten wereldwijd (aantal is afhankelijk van definitie) allemaal betaald worden om te zwijgen?
Uiteraard is dat niet zo.
En ik zal het u nog sterker vertellen: ik ken door mijn loopbaan van meer dan 25 jaar heel veel Nederlandse journalisten en ik kan u garanderen dat ze stuk voor stuk hun vingers stuk zouden tikken als ze ook maar het geringste bewijs zouden hebben van wat de complotdenkers allemaal beweren.
Het is namelijk de schier oneindig durende natte droom van iedere journalist om de enorme scoop te hebben dat we mondiaal vergiftigd worden door duistere overheden.
Of dat de ruimte helemaal niet bestaat.
Gekkies
Nu kunt u zeggen: waar maak je je druk om, Chris? Een paar gekkies op zolderkamers, laat ze lekker in hun waan. Maar zoals ik al vaker heb gezegd: het zijn er ten eerste niet een paar en ten tweede zit er een veel groter en breder probleem achter.
Met dit soort evidente onzin jagen complotdenkers kwetsbare mensen angst aan. Mensen die toch al moeite hebben met de complexiteit van het leven en door al deze kwaadaardige lasterverhalen een hartgrondige afkeer krijgen van overheden, de wetenschap, de medische wereld en journalisten.
Met alle gevolgen van dien voor hoe deze mensen zich laten informeren en hoe ze handelen bij bijvoorbeeld een pandemie. Want als je echt denkt dat de overheid je wil vergiftigen, waarom dan luisteren naar de man van de Belastingdienst, de arts in het ziekenhuis of de journalist van de krant?
Begrijp mij goed. Het is volstrekt normaal dat mensen wantrouwend worden als de voorgaande groepen fouten maken. En het is heel gezond dat mensen de wereld om hen heen kritisch blijven benaderen.
Maar als je blinde haat en ongeremd wantrouwen tegenover anderen rust op evidente en kwaadaardige onzin, dan is dat wel degelijk een groot probleem.
Want als alles waar kan zijn, is niets meer waar.
Waardeer dit artikel!!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan onder dit artikel! Je kunt mij ook met een vast bedrag per maand steunen: klik dan hier. Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.
Chris hij is weer helemaal top ++++
Lekker bakkie voor je en Maan
Het aantal passagiers zegt niet zoveel, het aantal vliegbewegingen wél.
Schiphol had in 1950 41.000 vluchten. In 2025 bijna 480.000.
Maar contrails van vliegtuigen van/naar Schiphol zie je nauwelijks in Nederland, daarvoor vliegen ze te laag. Wat je ziet is contrails van overvliegende vliegtuigen die Nederland iet aandoen.
REACTIE CHRIS KLOMP: Dank voor je opbouwende kritiek! Ik heb de cijfers die je noemt in het artikel verwerkt nu!
heeel goed!