Steeds meer journalisten ontdekken verdienmodellen waarbij de lezer direct betaalt voor het werk van een individuele journalist. Nieuwste loot aan de donatieboom is voormalig Omroep West-verslaggever Owen O’Brien, die op zijn X-account (11,4K volgers) live en indringend verslag doet van voornamelijk demonstraties en rellen. Lezers die zijn werk waarderen kunnen sinds kort een donatie achterlaten. Ik stelde hem wat vragen.
Eerst even wat achtergronden.
Vragen om donaties is al lang geen zeldzaamheid meer, maar vroeger ging het allemaal heel anders. Freelance-journalisten moesten hun verhalen braaf pitchen aan baasjes bij de MSM of werkten op een – doorgaans schamel – uurtarief op redacties. Dat is voor een groot deel nog steeds zo, maar de wat meer ondernemerslustig ingestelde journalist bedenkt tegenwoordig andere manieren om een inkomen te vergaren.
En dat werkt.
Realtwitcourt
Zelf begon ik in 2014 met een verdienmodel, waarbij ik geld vroeg voor live-verslagen vanuit de rechtbank. In 2020 ging ik volledig over op donatiemodellen, zowel op mijn verhalende site hier als op mijn rechtbankaccount op X (@realtwitcourt). Ik heb al eens uitgebreid beschreven hoe dat gaat en waarom ik zo werk.
Voorheen was het absoluut not done om geld te vragen voor online content. Het wereldwijde web werd immers door de consument gezien als gratis. Met de komst van onder meer Blendle, Follow the Money en De Correspondent kantelde dat beeld. Ineens werd duidelijk dat mensen wel degelijk de bereidheid hadden om voor online artikelen een (bescheiden) bedrag te betalen.
Met de rap uit de grond springende plugins of betaalplatforms (zoals bijvoorbeeld Paytium of Stripe) was dat ook voor de maker zelf eenvoudig te realiseren.
Je hoefde geen compleet mediabedrijf meer te zijn om een betaalmodel te integreren in je website of op je sociale media.
Keuzes
Mensen kunnen er natuurlijk nog steeds voor kiezen om voor grofweg 300 euro een abonnement te nemen op een krant. Maar dan krijg je wel een selectie artikelen waar de redactie al een keuze heeft gemaakt voor de consument. Met verhalen die je wil lezen, maar ook verhalen waar je geen interesse in hebt.
Wat je ook zelf graag wil lezen; je betaalt sowieso voor het hele pakket.
Dat is anders als je een favoriete journalist steunt die zijn werk zonder betaalmuur weet aan te bieden en louter vraagt om een vrijwillige betaling achteraf. Het is inmiddels wel gebleken dat dit voor een deel van de consumenten een fijn model is.
Sympathiek
Ik heb mij zelf altijd afgevraagd waarom niet meer journalisten proberen om op deze sympathieke manier te werken. Zonder hinderlijke harde of zachte betaalmuren. Als consumenten merken dat ze iets kunnen krijgen wat ze elders niet kunnen krijgen, dan hebben ze echt wel de bereidheid om er geld tegenover te zetten.
Het donatiemodel is volgens mij ook voor vrijwel alle genres en onderwerpen in te zetten.
Toen ik een tijd terug bij een bijeenkomst was, merkte ik dat jonge journalisten in opleiding het liefst een vaste baan willen bij gevestigde media. En natuurlijk begrijp ik dat. Het is ook goed om eerst meters te maken in de reguliere media. Dat heb je ook nodig voor de ervaring en om een beetje naam te maken voor jezelf.
Ondernemerslust
Maar ik mis wel een beetje de ondernemerslust.
Niet alleen bij jonge mensen, maar juist ook bij gevestigde journalisten. Het is zo eenvoudig tegenwoordig om een podium op te bouwen en dat ook te gebruiken om geheel je eigen ding te doen.
Los van bazen en baasjes, vrij van vaste tijden en oneindig durende redactievergaderingen met liters slechte koffie.
Bedelen
U weet het inmiddels wel, de haters op sociale media spreken met betrekking tot donatiemodellen over ‘bedelen’ en zelfs ‘luie journalistiek’. Wat nergens op slaat, want het is gewoon hard werken als je succesvol wil zijn. Je moet zowat 24/7 actief zijn online, veel investeren in het vestigen van je naam (het opbouwen van een merk) en je verhalen voortdurend blijven pluggen.
Hoewel mensen zeker de bereidheid hebben om te betalen, zijn ze namelijk niet gek. Je moet wel degelijk kwaliteit leveren, anders trekken je lezers echt de portemonnee niet.
Als ze een gemakzuchtige tekst lezen waar geen energie in is gestopt en wat ze elders ook kunnen lezen, verdien je er niets mee. En dat is terecht, het leven is al duur genoeg en voor een best wel grote groep mensen is een paar euro al veel.
Gratis
Bovendien heb ik al vaker gezegd: bedelen is letterlijk geld vragen voor niets. Een doorwrocht artikel schrijven (of je het er nu mee eens bent of niet) is simpelweg het leveren van een dienst. Net zoals bijvoorbeeld het geven van hypotheekadvies dat is. Of het aanbieden van een krant vol met artikelen.
Journalisten kunnen niet gratis werken en doen dat ook niet. Gelukkig niet. We zetten er immers ook geen vraagtekens bij als een monteur geld vraagt, of een supermarkt.
Zoals gezegd: de nieuwste loot aan de boom is Owen O’Brien. Een sympathieke jongen die doorgaans daar te vinden is waar de actie is. Enkele jaren geleden leerde ik hem kennen bij de blokkades van de A12 door Extinction Rebellion op de Utrechtsebaan in Den Haag. Op dat moment werkte hij nog voor Omroep West, maar dat is inmiddels verleden tijd.
Live verslag
O’Brien doet op X verslag van wat hij ziet en meemaakt en is doorgaans te vinden bij demonstraties of evenementen die de potentie hebben om uit de hand te lopen. Hij gebruikt korte tekstberichten om verslag te doen en is ook nadrukkelijk bezig met het filmen van wat hij ziet. Die combinatie geeft niet alleen een heel goed beeld, maar omdat het live is, is het ook nog eens van grote journalistieke waarde.
Eigenlijk heeft hij het perfecte onderwerp te pakken voor een medium als X. Gewoon letterlijk en live verslag doen van wat je ziet, zodat mensen die er niet zijn het allemaal mee kunnen krijgen.
Ik weet zelf hoe effectief dat kan zijn. Een deel van mijn volgersaantal (83.2K) op X heb ik te danken aan mijn live-verslag van bijvoorbeeld de dreigende dijkdoorbraak in Woltersum en Project X in Haren in 2012.
Maar laten we journalist Owen O’Brien zelf eens vragen waarom hij heeft besloten om te gaan werken met donaties en hoe dat gaat. O’Brien werkt met het platform Buy Me A Coffee en zijn donatielink kunt u hier vinden.
Waarom donaties?
‘Ik doe de laatste tijd veel azc-demonstraties en gewone demonstraties. Er speelt natuurlijk van alles en in Den Haag gebeurt er veel. Ik kreeg al eens eerder de vraag, ongeveer twee maanden geleden, van iemand of hij mijn werk niet kon waarderen met iets. Zelf vind ik het gewoon van belang om mensen te informeren. Dus ik dacht: laat ik het gewoon openzetten en kijken wat het wordt. Ik ben van mijzelf nogal bescheiden’
Wat krijgen mensen voor hun geld?
‘Dat kun je denk ik zien aan de beelden die ik publiceer. Ik doe altijd vanaf het begin tot het einde verslag en probeer alles in beeld te krijgen. Ik deins ook nergens voor terug en laat mij niet intimideren. Mijn werk wordt niet altijd gewaardeerd als ik ter plaatse ben, maar ik vind het extra belangrijk om er dan wel te zijn. Ik fotografeer ook en ik werk niet meer voor Omroep West, dus ik moet toch ook gewoon inkomen vergaren. Ik moet ook blijven leven.’
Wat verwacht je ervan?
‘Ik vind het lastig, Ik heb er geen verwachtingen van. Ik heb het gewoon open gezet. Ik ga ook niet altijd de mogelijkheid om te kunnen doneren benoemen, dat vind ik lastig. Alleen als ik er de hele dag sta of het erg heftig is wat ik meemaak, maar niet bij elke gelegenheid’
Waarom niet?
‘Het voelt toch een beetje als je hand ophouden, ook al weet ik dat het niet zo is. Als ik heel kort verslag doe, zoals laatst in Aalsmeer, dan doe ik het niet. Maar het is natuurlijk wel gewoon werk, daar mag je best af en toe wat voor vragen. Ik neem ook een bepaald risico, er zijn maar weinig journalisten die daar nog echt staan. Ik ben zelfstandig en dus niet gedekt zoals de jongens van de grote kranten, en ik krijg dus wel eieren naar mijn hoofd of zwaar vuurwerk. En ze intimideren je. Ik deins daar niet voor terug’
Volgen
Al met al weer een sympathiek voorbeeld van een journalist die actief op zoek is naar inkomen voor zijn waardevolle werk. En dat kunnen we alleen maar toejuichen. Dus ik zou zeggen: volg die jongen op X, lees zijn verslagen en als je die kunt waarderen: stuur hem een kop koffie. Het liefst met iets lekkers erbij.
Dat is trouwens in zijn algemeenheid een advies van mij. We hebben in Nederland (onder meer bij Reporters Online) genoeg journalisten die werken met een donatiemodel. Het liefst heb ik natuurlijk dat iedereen aan mij doneert voor mijn noeste arbeid, maar het kan geen kwaad om eens te kijken wat er nog meer op de markt is.
Al was het maar omdat u zo volledig onafhankelijke journalisten aan het werk kunt houden die u informeren over wat er allemaal aan de hand is in de wereld.
En dat lijkt mij een win-win situatie.
Waardeer dit artikel!!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan! Je kunt mij ook met een vast bedrag per maand steunen: klik dan hier. Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.