Het gaat de laatste tijd weer flink los met protesten tegen de komst van een opvangcentra voor asielzoekers. Zo werden recent in Loosdrecht en IJsselstein onder meer ramen ingegooid bij beoogde opvangplekken. Hoewel een groot deel van de demonstranten bestaat uit reltuig van elders, blijft het frame van overlast en criminaliteit ook maar hangen in de normale maatschappij. En dat is niet terecht.
Voor de duidelijkheid: ik ga nergens ontkennen dat er sprake is van overlast. Bewoners van onder meer Ter Apel en Budel hebben bewezen last van het opvangcentrum in het dorp. Maar we vergeten hierbij (ook de media) dat dit uitzonderingen zijn. Mede mogelijk gemaakt omdat die centra veel te veel mensen dienen te herbergen.
Opiniemakers
Nederland telt op dit moment tussen de 300 en 500 opvanglocaties (afhankelijk van de definitie) en in tegenstelling tot wat u leest bij rechtse opiniemakers, lolbroeken als Gerard Joling en makelaars in haat Raisa Blommestijn en Eva Vlaardingerbroek gaat dat meestal gewoon prima.
Dat werd vrijdag weer eens duidelijk bij de publicatie van een rapport van onderzoeksbureau Bureau Beke. Het bureau nam een steekproef bij zes gemeentes in Nederland en het resultaat zal de beter geïnformeerde medemens niet verrassen: het valt allemaal reuze mee met de overlast.
Al eerder bleek uit onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum (WODC) en een rondgang langs gemeenten door NU.nl exact hetzelfde beeld.
Het WODC deed en doet al jaren onderzoek naar de veiligheid op plekken waar een asielzoekerscentrum wordt geplaatst.
Geen effect
Volgens het onderzoeksbureau is ‘uit geen van de analyses gebleken dat de aanwezigheid van asielzoekers een aantoonbaar effect heeft op de omvang van de criminaliteit in de buurt of op de kans dat een individu slachtoffer wordt van een strafbaar feit’.
Ook hier weer blijkt dat statistiek een gevaarlijke manier kan zijn om angst en boosheid aan te jagen. Wat namelijk bijvoorbeeld uit de analyses wel blijkt is dat er in de buurt van centra iets meer geregistreerde woninginbraken en andere misdrijven naar boven komen. Toch een hoop ellende?
Niet als je kijkt naar de oorzaken. Locaties waar asielzoekers worden opgevangen blijken namelijk volgens de onderzoekers vaker in sociaaleconomisch zwakkere buurten te liggen. In dergelijke buurten is de criminaliteit relatief al hoger dan in ‘goede buurten’ en dat kleurt de cijfers.
Maar er is meer.
Rondgang
Eind 2022 publiceerde het nieuwsmedium Nu.nl een artikel over vermeende overlast rond grotere asielzoekerscentra. Een rondgang langs dertig gemeenten leverde het beeld op dat de komst van asielzoekers ‘geen of weinig overlast’ veroorzaakten.
Het onderzoek zat ook bepaald niet vast op wellicht wat al te positieve antwoorden van woordvoerders, ook het aantal overlastmeldingen en enquêtes naar de beleving van veiligheid onder omwonenden werd meegenomen. In de gemeentes waar wel overlast is, blijkt het volgens NU.nl te gaan om een relatief kleine groep.
En dat sluit weer perfect aan op het recente rapport van Bureau Beke.
Daling
Wat nog interessanter is: het onderzoeksbureau kwam tot de conclusie dat de gevoelens van onveiligheid in een gemeente eerst daalden (van een rapportcijfer 8 naar een 6.5) door de (aangekondigde) komst van een azc, maar daarna weer vrijwel helemaal herstelden.
Met andere woorden: de angst voor overlast en ellende drukt eerst het cijfer, waarna de realiteit de angst weer inhaalt en alles min of meer normaliseert.
Bureau Beke is een erkend en bekend onderzoeksbureau dat al heel lang allerlei onderzoeken draait en gespecialiseerd is in openbare orde en criminaliteit. De onderzoekers volgen ook al jaren een groot azc in Zutphen, waar 750 asielzoekers worden opgevangen. Het veiligheidsgevoel van de omwonenden in de laatste evaluaties staat op 7.6.
Een behoorlijk goed rapportcijfer. Kom er maar eens om in een buurt waar een grote studentenflat staat.
Loosdrecht
Het was natuurlijk de afgelopen week behoorlijk mis in Loosdrecht, waar bewoners en reltuig van buiten in opstand komen tegen de komst van een asielzoekerscentrum. Dat specifieke centrum is er nog niet eens, maar goed. Het centrum in Loosdrecht is goed te vergelijken met het Gelderse Druten, waar een noodopvang is voor 100 asielzoekers, voornamelijk alleenstaande mannen.
En wat blijkt? In 18 maanden tijd kreeg de gemeente maar zestien klachten binnen. Dat is er nog niet eens eentje per maand. Eén klacht ging over een winkeldiefstal, vier over pakketbezorgers die de opvang niet konden vinden en daarom maar bestelde producten afleverden bij buurtbewoners. Twee klachten hadden te maken met geluidsoverlast van het brommende noodaggregaat van het centrum.
En de andere klachten?
Zwerfafval
Asielzoekers die ’s nachts soms op de fiets tegen het verkeer in reden. Zwerfafval in een weiland en meerdere klachten over één specifieke bewoner van de noodopvang die overlast veroorzaakte, zowel binnen de COA-locatie als daarbuiten. Deze man werd overgeplaatst.
Klachten waar je nou niet bepaald van je fiets van valt, zullen we maar zeggen.
En ja, dit komt overeen met verreweg de meeste opvanglocaties. U leest het echter zelden tot niet in de kranten, omdat positief nieuws doorgaans geen nieuws is.
Moorden
Het is natuurlijk niet alleen de overlast, maar ook de angst voor verkrachtende, rovende en moordende ‘Afrikaanse hordes’ die de qua kennis minderbedeelde medelanders in de greep weet te houden.
Daar heb ik al eens eerder uitgebreid over geschreven. De korte versie is: als we door de jaren heen kijken naar het percentage asielzoekers dat in aanraking komt met Justitie, hebben we het over ‘slechts’ rond de 3%.
Maar dat is zeker niet het hele verhaal, want van die 3% bestaat maar liefst 77% uit vermogensdelicten. Diefstal dus en meestal gaat het dan om winkeldiefstal. Gepleegd ook nog eens vooral door de zogenaamde veiligelanders: asielzoekers uit landen die Nederland als veilig beschouwt (zoals Albanië, Georgië, Marokko en Algerije), wat wil zeggen dat er geen structurele vervolging of onmenselijke behandeling is.
Ledigheid
Deze groep heeft een zeer kleine kans op een verblijfsvergunning, maar kan door allerlei factoren vaak niet terug naar het land van herkomst, waardoor ze tussen wal en schip vallen. De ledigheid slaat dan toe en de hoop is weg. Factoren die nou niet bepaald gunstig zijn voor het voorkomen van ongewenst gedrag.
Uiteraard is ieder strafbaar feit vervelend en ongewenst, maar diefstal en overlast zijn wel heel ver verwijderd van het kwaadaardige frame van moordende asielzoekers. Sterker nog: moord (of doodslag) komt echt heel erg zelden voor. De vreselijke moord op Lisa door een gestoorde asielzoeker staat ons nog in het geheugen gegrift, maar voor een vergelijkbaar geval moeten we echt heel ver terug in de tijd. Daar komt nog eens bij dat het meeste gepleegde geweld onderling is en binnen de hekken van het asielzoekerscentrum.
Zedendelicten
Ook bij zedendelicten zien we geen rare cijfers in vergelijking met de Nederlandse bevolking.
Mij verbaast dat ook in het geheel niet. Niet alleen omdat ik al 25 jaar wekelijks in rechtbanken werk en de daders dus letterlijk zie, maar ook omdat vrijwel alle zedendelicten in Nederland worden gepleegd door bekenden van het slachtoffer. Terwijl wij met angst en beven richting die ‘door en door slechte’ asielzoeker wijzen, verkracht de blanke voetbalcoach onze dochters.
U zult Raisa Blommestijn er niet over horen en u zult haar ook niet in een roze mantelpakje zien verschijnen voor de deur van de veelal blanke dader. Dat past niet in haar angstpropaganda namelijk.
Eerlijkheid
En dan is er nog iets. Die 3% criminele asielzoekers is in absolute zin zeker hoger dan de 1% van de Nederlandse bevolking dat strafbare feiten pleegt. Maar dat geeft een vertekend beeld. Voor een eerlijke vergelijking moet je namelijk soortgelijke groepen vergelijken.
Het is nogal dom en oneerlijk namelijk om bijvoorbeeld een jonge, werkloze asielzoeker te vergelijken met een bejaarde Nederlandse dame. De eerste heeft namelijk oneindig meer criminogene factoren in zijn leven.
Als je ‘de asielzoeker’ vergelijkt met ‘de Nederlander’ en dan dus wél specifiek kijkt naar geslacht, leeftijd, woonplaats, opleiding, inkomen, woonsituatie, psychische staat en dergelijke, dan zie je zelfs dat ‘de Nederlander’ procentueel crimineler is.
Een onderzoek naar een azc in Katwijk leverde ook al interessante gegevens op. Op basis van een analyse over twee jaar bleek dat het aantal politiecontacten per asielzoeker aanzienlijker lager lag dan de politiecontacten van de gemiddelde Katwijker: 2,5 keer zo laag zelfs.
Studenten
En dan komen we bij het eeuwige probleem met statistiek: het zijn kale cijfers. Je moet het verhaal erachter kennen om een juiste conclusie te kunnen trekken. Ik geef het voorbeeld wel vaker: als je louter naar de cijfers kijkt, dan zijn studenten gewelddadiger dan niet-studenten.
Maar als je weet dat ze vaker uitgaan (en daarbij aardig wat alcohol drinken) en dus daardoor vaker in aanraking komen met uitgaansgeweld, ontstaat er al een ander beeld. Ik heb populisten nog nooit iets horen zeggen over de deportatie van studenten.
En met deze dynamiek kun je heel veel voorbeelden geven, waaruit steeds maar weer blijkt dat de omstandigheden causaal zijn aan het plegen van strafbare feiten en niet de specifieke groep.
Antillianen
Denk bijvoorbeeld ook aan de oververtegenwoordiging van Antillianen in de misdaad. Dat wordt voor een groot deel veroorzaakt door het feit dat jonge, mannelijke Antillianen die zich niet kunnen gedragen in hun thuisland, door hun familie vaak naar Nederland worden gestuurd.
Waar ze natuurlijk niet meteen veranderen in de ideale schoonzoon. De oorzaak van de ellende is dan niet het zijn van een Antilliaan, maar het gegeven dat de ‘rotte appels’ naar Nederland komen.
Oplossing
De oplossing voor de wel bestaande onveiligheid op en rond azc’s is eigenlijk helemaal niet zo moeilijk. Je moet ervoor zorgen dat asielzoekerscentra niet te groot worden, dat je erkende raddraaiers (doorgaans veiligelanders) verspreid over het land en je moet als gemeente op tijd in gesprek gaan met omwonenden en effectief ingrijpen als het fout gaat.
Kind kan de was doen, zou je zeggen, maar we hebben in Nederland helaas te veel populistische partijen die gebaat zijn bij het voortduren van de ervaren chaos. Want als de problemen worden opgelost, hebben zij geen ronkende oneliners meer gereed om boze kiezers te trekken.
En zo kan het gebeuren dat de onveiligheid waardoor mensen op populisten stemmen in stand wordt gehouden door diezelfde populisten. Door bijvoorbeeld de wel effectieve Spreidingswet te saboteren of weg te stemmen.
De ironie.
Media
Maar het zijn niet alleen populistische politici of opiniemakers. Ook de media zijn schuldig aan de gevoelscrisis. Niet omdat ze incidenten blijven benoemen (want dat is de taak van de journalistiek), maar wel omdat ze te eenzijdig berichten en vaak de context weglaten
Ik vergelijk dat wel eens met ‘ontsnappingen’ uit een tbs-kliniek. Als je als leek drie keer in een half jaar leest dat een tbs’er zoek is, dan krijg je vanzelf het idee dat het systeem zo lek is als een mandje. En dat onterechte frame is echt te voorkomen als je als media ook eerlijk aangeeft dat er per jaar ongeveer 60.000 verlofbewegingen zijn in het systeem en ‘ontsnappingen’ er doorgaans op neer komen dat iemand te laat terug is van verlof.
Context
Je hoeft als media echt niet te zwijgen als het misgaat in de asielketen. Maar het zou wel zo eerlijk zijn als je hier en daar context aanbrengt in je berichtgeving. Bijvoorbeeld door vaker het verhaal achter de cijfers te laten zien. Door onderzoeksresultaten dezelfde aandacht te geven als de schreeuwende koppen over reltuig. Ook aandacht te besteden aan de succesverhalen.
Hiermee ga je de criminelen die doorgaans de racistische Defend-groepen bevolken, niet overtuigen. Maar wel de mensen die op het verkeerde been worden gezet door eenzijdige en onvolledige berichtgeving.
Voor de rest zou ik tegen omwonenden willen zeggen: bezoek het asielzoekerscentrum eens. Praat met de bewoners. Dan zul je zien dat het gewoon mensen zijn met dromen, ideeën en wensen.
De mens lijdt het meest door het lijden dat hij vreest.
Waardeer dit artikel!!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan via het dropdown menu! Je kunt mij ook met een vast bedrag per maand steunen: klik dan hier. Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.