Zoals u weet schrijf ik soms een persoonlijk verhaal. Omdat het kan en omdat ik het leuk vind. En ook omdat ik hoop er mensen een beetje mee te kunnen helpen. Dit verhaal gaat over misofonie, waar ik al mijn hele leven last van heb. Misofonie is letterlijk ‘haat tegen geluid’, gaat een heel stuk verder dan een gewone irritatie en kan je leven behoorlijk beïnvloeden als je er niet mee om kunt gaan.
Iedereen heeft ergens wel een beetje last van de geluiden die andere mensen maken. Denk bijvoorbeeld aan mensen die hoorbaar smakken of een appel met alle tanden in hun gebit te lijf gaan alsof ze zes weken niet gegeten hebben. We kennen het vrijwel allemaal.
Bij misofonie gaat het echter verder: de geluiden die anderen soms maken komen als een donderstorm binnen en kunnen je instant enorm boos en zelfs agressief maken. Dat is geen aanstellerij, je kan er niets aan doen, het is wat er in je hoofd gebeurt. Feitelijk is het zelfs een wetenschappelijk bewezen neurologische afwijking. Je ervaart letterlijk walging bij een specifiek geluid door de manier waarop je hersenen werken.
Misofonie is een ‘controle’ aandoening. Er moet geluisterd worden naar een bepaald geluid dat juist irritatie geeft. Het probleem wordt versterkt wanneer je niet weg kan uit de situatie.
Ontstaan
Het is nog steeds onduidelijk hoe misofonie precies ontstaat. Wetenschappers denken dat het komt aan het begin van de puberteit. Er wordt dan ergens een koppeling gemaakt tussen het geluid en negatieve gevoelens. Als je dat geluid dan weer hoort, ontstaat een reflex dat de walging of woede oproept. Een alternatieve en minder vaak gebruikte term voor misofonie is Selective Sound Sensitivity Syndrome
Iedereen heeft dergelijke ervaringen natuurlijk in de rugzak zitten, maar niet iedereen ontwikkelt misofonie. Onderzoekers bekijken daarom nog of bijvoorbeeld erfelijke factoren een rol kunnen spelen. Onderzoek laat ook zien dat een deel van de patiënten lijdt aan ADHD. Een stoornis immers waarbij mensen moeite hebben met het richten van hun aandacht. Met je focussen op andere dingen dan waar de irritatie zit.
Filters
Ik kamp al heel erg lang met misofonie en ik merk dat het bij mijzelf vooral een probleem is omdat ik het gevoel heb dat ik bepaalde filters mis. Als ik een kamer binnenloop met veel mensen, dan hoor ik alle gesprekken bijvoorbeeld. En dat geldt ook voor een treincoupé of druk restaurant. Terwijl normale mensen zich richten op bijvoorbeeld het gezelschap of het lezen van de krant, kan ik mij niet onttrekken aan wat alle anderen doen.
Buitengewoon vermoeiend.
Zelf heb ik het vooral met smakken, snurken, fluiten en mensen die hun neus ophalen. Maar soms ook als mensen overdreven vrolijk zijn, luidkeels zingen of heel erg hoorbaar snuiven c.q. ademhalen. Ook erg: mensen die sloffen. Die hun voeten niet optillen en over de grond vegend voorbijwandelen.
Echt hoor: TIL DIE KUTPOTEN VAN JE OP.
Gehemelte
Misofonie kan altijd optreden, bijvoorbeeld als mensen in de trein een koptelefoon op hebben en je duidelijk hun muziek kunt horen. Of in een restaurant waar iemand smakt, kraakt of bestek steeds tegen zijn of haar tanden tikt. Ook heel erg: mensen die tijdens het eten steeds met hun gehemelte klikken.
Het probleem is dat als je eenmaal een smakker of tikker in de gaten hebt, je daar niet meer van los kunt komen als je last hebt van misofonie. Alsof al je sensoren gericht staan op die persoon. Heel vervelend, want er is op dat moment geen ontkomen meer aan.
Al zit iemand tien meter verder, je hoort en ziet alles.
Bioscoop
Door mijn misofonie kom ik al jaren en jaren niet meer in bioscopen. Ik hou echt van films, maar de talloze bezoekers die anderhalf uur in een bioscoopzaal aangrijpen om kilo’s popcorn of chips luidruchtig naar binnen te werken, maken het voor mij bepaald geen feest. Om maar te zwijgen over mensen (en die zijn er echt altijd) die de onbedwingbare behoefte voelen om overal doorheen te lullen.
Met de overtreffende trap: iemand die de film al eerder heeft gezien en op gezette tijden voortdurend het gezelschap gaat vertellen wat ze te zien gaan krijgen. Het kan aan mij liggen, maar ik laat mij graag door beelden en geluid overspoelen en als ik betaal voor een film, dan wil ik ook dat de film mij weet te betoveren en ontroeren. In plaats van mij te lopen ergeren aan asocialen die niet eens anderhalf uur hun muil kunnen houden.
Mensen die aan misofonie lijden ervaren geluiden als een persoonlijke aanval, wat het natuurlijk niet is. Je voelt het als een poging om jou van je stuk te brengen. Volstrekt irrationeel natuurlijk, maar dat is wel wat het is.
Afgelopen week had ik er weer erg veel last van.
Kaken
Ik zat in de rechtszaal bij een heftige femicide-zaak en het kwam van alle kanten. Voor mij zat een medewerker van de parketpolitie die letterlijk negen uren achter elkaar op een stuk kauwgom of snoepje of weet ik veel wat zat te kauwen. Hij deed dat overigens keurig en zonder geluid, maar ik had wel uur na uur bewegende kaken in mijn gezichtsveld.
Daar kan die beste man natuurlijk helemaal niets aan doen, maar mijn concentratie daalt dan heel erg snel.
Tegelijkertijd zat een collega naast mij op haar toetsenbord te rammen alsof ze bij iedere aanslag de weerstand van een oude, verroeste, stalen typmachine moest overwinnen. Ook hier: daar kan ze zelf niets aan doen, we maken allemaal geluid bij het typen, maar het kost mij wel mijn concentratie.
Trauma
Alsof dat nog niet genoeg was zat een geluidsman naast mij de godganse tijd in mijn gezichtsveld met zijn voet te wippen. Een half jeugdtrauma voor mij overigens, omdat mijn broer dat altijd en bewust deed in de woonkamer als we op de bank televisie zaten te kijken.
U kunt zich voorstellen dat mijn overprikkeling daar in de rechtszaal door het dak ging.
Opvallend genoeg kreeg ik het weer voor de kiezen toen op de tweede dag van de bewuste rechtszaak een lid van de parketpolitie steeds in mijn gezichtsveld op zijn bureaustoel zat te draaien. In een bijzondere twist van het lot was het de kauwende agent die op een gegeven moment zijn collega vertelde dat hij moest stoppen met draaien.
Pas in een pauze kwam ik er op de gang achter dat ik niet de enige was die bijkans gek was geworden van het gedraai.
Controle
Het probleem met misofonie heeft er voor een deel ook mee te maken dat je er geen controle over hebt. Iemand die achter mij fietst en hard fluit, is echt een gruwel voor mij. Dan voel ik letterlijk een enorme boosheid opkomen die alleen te bestrijden is door zelf maar helemaal te stoppen met fietsen en de olijke fluiter te laten passeren.
Ik heb nog nooit vriendinnen gehad die erg hard snurken, maar toch slaap ik al jaren met oordoppen in. Zelfs een hoorbare ademhaling laat mijn bloed op een gegeven moment koken en dat is niet erg gezond voor een relatie.
Vandaar de oordoppen.
Aanpassen
Tegen misofonie is niets te doen, maar het is wel mogelijk om er mee te leren leven. Ten eerste is het van belang om andere mensen niet op te zadelen met je eigen probleem (sowieso een goede tip voor het leven). Dat mensen geluid maken is een gegeven en daar kunnen ze (tot op zekere hoogte) niets aan doen.
Bovendien staat het eenieder natuurlijk volledig vrij om bijvoorbeeld te zingen of fluiten.
De wereld hoeft zich niet aan te passen aan jou en dat gaat ook nooit gebeuren natuurlijk. Je moet de ‘oplossing’ dus bij jezelf zoeken. Dat doe je ten eerste door maatregelen te nemen, zoals het dragen van oordoppen of een koptelefoon. Je sluit de wereld dan op een niet al te invasieve manier buiten.
Ten tweede is het van belang om jezelf steeds weer voor te houden dat de ander geen geluid maakt om jou te irriteren. Het is niet persoonlijk. Een dergelijke opstelling kan de ergste boosheid dempen.
Ik ben zelf absoluut geen gewelddadige persoon, maar merk wel dat ik heel erg boos kan worden van geluiden die andere mensen maken. Het is dan ook altijd weer een beetje een opgave om mijzelf rustig te houden. Om niet te acteren op wat je voelt.
Onbegrip
Een ander probleem is het onbegrip. Als ik mij na een behoorlijke periode van mijzelf inhouden toch niet meer kan beheersen en iets tegen de maker van het geluid zeg, dan krijg ik wel eens terug:
‘Ja, maar jij smakt/ademhaalt/snurkt ook!’.
Natuurlijk klopt dat, maar het is totaal niet relevant. Je ergert je namelijk zelden tot nooit aan je eigen geluiden, een beetje zoals je jezelf ook niet kunt kietelen.
Dat heeft te maken met de controle die je dus wel hebt over je eigen gedrag en geluiden.
Aansteller
Nu hoor ik de haters en de verstandelijk minderbedeelde mens alweer roepen: wat een aansteller zeg, doe gewoon normaal. Maar dat is een behoorlijk misvatting van mensen die lijden aan misofonie. Want er zijn mensen die bijvoorbeeld niet meer met de trein naar hun werk durven door de geluiden van medereizigers.
Er zijn kinderen die niet meer samen aan tafel met gezinsleden willen zitten en er zijn zelfs mensen die in een sociaal isolement terecht zijn gekomen omdat ze maar de hele tijd thuisblijven.
Ik herken mij in die mensen, want als kind at ik op een gegeven moment mijn maaltijden op mijn eigen kinderkamertje op.
Medelijden
U hoeft verder geen medelijden te hebben met mij. Ik ben inmiddels 54 jaar (je zou het niet zeggen, ik weet het) en heb mij prima aan weten te passen aan mijn soms wat gekke hoofd. Soms vlamt het op (zoals tijdens de femicide-zaak), maar ik kan mij altijd en overal beheersen en omdat ik een kleine zelfstandige ben, richt ik voor een groot deel mijn leven toch wel helemaal zelf in.
Dat is echter niet voor iedereen zo en sommige mensen lijden er echt heel erg onder.
Wellicht is het iets om een beetje rekening mee te houden.
Waardeer dit artikel!!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan! Je kunt mij ook met een vast bedrag per maand steunen: klik dan hier. Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.
Ja misofonie. Het heeft mijn leven een hele lange tijd beheerst. Woedend soms gewoon. Ik geloof dat het bij mij ontwikkeld is aan de eettafel back in the days. Er werd altijd op gehamerd dat er netjes gegeten moest worden, niet smakken, niet smijten met je bestek, niet slurpen. Ik ontwikkelde er een soort hyperfocus bij mezelf op. En uiteindelijk merkte ik dat notabene mijn familieleden die er zo op hamerden, zelf ontzettend veel geluid maakten tijdens het eten. Relatief dan, voor anderen was er waarschijnlijk niks aan de hand. Maar een hap nemen, een teug lucht erbij en dan tijdens het kauwen keihard uitademen, hoor je het zelf echt niet?
De bioscoop is inderdaad een verschrikkelijke plek. Heb ik de memo gemist dat je popcorn moet eten met je mond zo ver mogelijk open? Het heeft mij wel geholpen om aan het gangpad te zitten, helemaal in de nok. Dan komt het geluid in ieder geval niet van alle kanten. Waanzinnig eigenlijk. Nu ik er zo over denk, een prikkelarme bioscoop zou wel wat zijn. Waar er dus niet gegeten mag worden.
Dan nog iets. Ik heb jaren geleden met iemand gewerkt die de hele fucking dag door van die snackwortels at. Kilo’s gingen er doorheen. Althans zo ervoer ik het. Verschrikkelijk.
Dank voor het verhaal weer en het haakje dat ik even mijn hart kon luchten.
Rouwe wortels. Ik vind ze ook lekker hoor, maar doe het niet in mijn buurt. Mijn hele brein slaat helemaal op tilt bij die KNAK. Mooi geschreven en zo herkenbaar. Inderdaad, je moet ermee leren leven. En ja, je voelt je knettergek.
Lijkt me erg zwaar. Het is altijd moeilijk om je hierin in te leven als je het zelf niet hebt. Ik heb al mijn hele leven last van zenuwtics en pribeer het door die bril te bekijken. Ik kan er niet zomaar gewoon mee stoppen, al zou ik het graag willen.
Zeer herkenbaar. Het gevaar in het “googelen” naar mosofonie of een artikel lezen als dat van Chris Klomo is dat er weer een paar triggers bij komen waar je je nog niet bewust van was. Voor mij is dat nu “hard ademen”…..
Sneu dat een leerling van mij (14 jaar) op haar donder krijgt tijdens het eten wanneer ze zich ergert aan haar zusje van 11 die smakt. De leerlin én familie weet inmiddels wat misofonie is.
Overigens, een baby die smakt is geen probleem. Het gaan met name om onnodige en overbodige geluiden en bewegingen.
Zo herkenbaar. Bij mij heeft het misschien deels te maken met tinnitus waardoor sommige geluiden snoeihard binnenkomen. Teveel gefeest…
Maar daarnaast kunnen geuren mij enorm triggeren. ’s Morgens op de fiets al die luchtjes van al die mensen, de ene nog sterker dan de anderen. Geurkaarsenafdeling van de Blokker is er niets bij. En dan komen vervolgens mijn collega’s een voor een op kantoor, de een ruikt naar frambozenlimonade, de ander naar hele sterke pijptabak, muskus komt voor bij…. Brrrrrr. En het wordt steeds erger.
Ik heb het ook. Er is veel onbegrip over. En wanneer ik vies kijk naar mijn vrouw als ze soms met haar mond open eet (!), zeg ik ook altijd meteen: het is mijn probleem, niet het jouwe — negeer mijn reactie alsjeblieft.
Ik begrijp dat de wetenschap er nog niet uit is, maar deze paragraaf haal ik er soms bij:
When a trigger sound occurs, the auditory input directly hijacks this motor area via the mirror neuron system. Your brain involuntarily replicates the exact neurological blueprint of the stranger’s physical action inside your own head. As Dr. Kumar noted, this overactivation forces a perception that the other person’s bodily movements are literally intruding into your body, completely outside of your control. It functions as a non-consensual neural invasion, which your brain interprets as a profound boundary violation.
Bij mij is het dus soms instant rage. Interessant is wel dat mijn gemoedstoestand invloed heeft op hoe sterk ik het ervaar. En vreemd genoeg kan ik het gesmak van mijn drie jaar oude dochter wél verdragen.
Radio’s op het werk! Knotsgek werd ik er van. Werkgever (Stork) in 1995 voor de kantonrechter gesleept. Rechter: “U moet maar oordoppen indoen!”
Hoger beroep; rechters: “Het belang van Te Lindert is groot. Wij erkennen dat hij er ziek van geworden is, maar het belang van zijn werkgever en collega’s weegt zwaarder.”
Anders gezegd: Mijn gezondheid mocht geofferd worden voor het gerief van de collega’s!
Dan maar naar de Hoge Raad. De cassatie ‘verongelukte’ (gelooft u het?) omdat een deurwaarder de dagvaarding een dag te laat betekende.
In 1999 door het GAK (heden: UWV) voor 80 – 100% afgekeurd.
Wilt u de vonnissen zien? U kunt mij vast wel vinden.
Alles wat u noemt is zeer herkenbaar voor mij. Ik koppel soms geluiden aan mensen waardoor ik ze niet meer wil ontmoeten. Iemand die tegenover mij zit als een herkauwende koe met kauwgom is het toppunt.
Hier wordt er gegeten met muziek aan. En ga alsjeblieft niet eten als ik geërgerd ben, want ik leg je om!
En heb jij echt oordopjes gevonden die de geluiden van een slapend niet doorlaten? Ik heb 3 paar die het niet doen.
Inmiddels heb ik mezelf aangeleerd om mijn man een beetje aan te tikken ipv hem te schoppen. Verder kan ik zijn slikgeluid (alleen als we al naar bed zijn) en zijn roeren in de koffie niet verdragen.
Ik weet waar het is begonnen: mijn vader die herhaaldelijk naast me sinaasappel at en niet tegen me sprak. En dat was inderdaad in het begin van mijn puberteit. Interessant is de link met ADHD. Zelf vroeg ik me af of het wellicht ook te linken is met migraine, maar aangezien ik volgens mijn zoon die,de diagnose heeft, ADHD heb…
Weet je wat het is .. aso siatie… het gaat gepaard met aso gedrag. Geluid gepaard met onbeschoft gedrag.
mensen die smakken komen vaker uit andere culturen vandaan, die denken dat je dat moet doen of zeggen het smaakt beter. Maar wij eten ook niet meer met onze handen omdat de Nederlandse beschaving (westerse). Je leert dat je met mes en vork moet eten
Een buitenlandse vrouw ging even op haar gemak een video kijken in de wachtkamer. Nou ik kan je vertellen die is nu getraumatiseerd en zal dat nooit meer doen. Dus met andere woorden mijn boze uitval tegen haar. Werkte. Ik vroeg of ze van een andere planeet kwam en niet te weten dat dit gedrag onbeschoft was. Dus deed ik ook maar even onbeschoft terug.
Als met andere mensen bent dan gedraag je je en je je gedeisd.
Smakken is een aangeleerd iets.. Doen je ouders het of leer je het niet af als kind. Dan weet je ook niet beter. India beschouwen wij als een smerig vies goor land. Waarom?
Ja moet ik dat echt uitleggen? Zodra ik dat moet uitleggen ken je er van bewust zijn dat je wat kennis mist.
Goed. Onnodige dingen is wat men dus associeert met behoorde geluid. Dus het is een 2in1 verborgen. Lepeltje roeren is nodig om suiker op te lossen maar als je dan door blijft roeren. En je blijft denken suiker is niet opgelost en je blijft maar elke keer weer roeren ben je gewoon irritant bezig.
Kinderen kan je niet uitzetten maar het feit dat de ouders geen controle of gezag hebben. Dat wat irriteert. Het kind geluid is de effect van incompetente ouders.
Gedraag je gewoon en hou rekening met andere
Ik ga toch niet zingend over straat lopen en dan zeggen ja dat mag ik.
ja dat mag! maar dan mag ik een ei in je mond duwen.
Ik herken deze overgevoeligheid voor geluiden juist als onderdeel van autisme, overprikkeling dat daarin een grote rol speelt omdat alle prikkels even hard binnenkomen.
Ik denk daarbij terug aan klaslokalen en het geluid van schrijvende, slikkende, smakkende, zuchtende en snotterende medeleerlingen (oh en de examens waarbij ik zo werd afgeleid door het geluid van de rondlopende surveillant…).
Ik ben ook al jaren zzp-er…
Al een tijdje volg ik o.a. de rechtbankverslagen, af en toe komt daarin wel eens iets naar voren met betrekking tot de teringherrie van aanwezigen. Er ging al een belletje rinkelen, om het bij geluid te houden.
Het is zeer herkenbaar. Voor mezelf kan ik niet goed duidelijk krijgen waar of waardoor het is ontstaan. Meest vervelende is dat het toeneemt, steeds meer geluiden zorgen voor ‘van nul naar honderd in twee tellen’. Inderdaad smakken, snurken en rammelen/raggen op een toetsenbord. Laatste zorgt ervoor dat ik thuis werk. Met één collega zitten gaat nog maar twee, of meer, niet te doen. Terwijl ik zelf ook een behoorlijk irritant geluid produceer als ik lange teksten zit te typen. Ook een dingetje: toetstonen op telefoons als men berichten tikt…
Net als het geluid van zuigen/smakken op een snoepje. Of het opvouwen van lege chipszakken (dan hebben we het eten van chips al voor de kiezen gehad…) of papieren zakken. Als ik moe ben komt dat zuigen, kraken, smakken en vouwen nog harder binnen.
Ook een vreselijk geluid als anderen de kraan laten lopen in de badkamer, in de keuken valt het mee, en geluid van de douche. Helemaal als ik in een ruimte ernaast ben.
Stuk voor stuk geluiden die niet te voorkomen zijn. Al is de badkamer kraan beperkt door erop te hameren de kraan dicht te doen tijdens het tandenpoetsen. Is immers zonder van al dat water.
Het ‘leukst’ is nog als men weet dat je bepaalde geluiden niet trekt ze dat extra gaan doen en zeggen “dat vind je irritant, hè?”. Nee! Niet irritant ik kan daar niet tegen. Dat is moeilijk uit te leggen. Vergelijken met pijn, zoals vingers verbranden aan vuur, dat werkt enigszins.
Verder ga ik fluitend door het leven. Dit heb ik overigens zonder fluiten en zonder toetstonen getypt, wel zo rustig. (-;