Zoals u weet schrijf ik soms een persoonlijk verhaal. Omdat het kan en omdat ik het leuk vind. En ook omdat ik hoop er mensen een beetje mee te kunnen helpen. Dit verhaal gaat over misofonie, waar ik al mijn hele leven last van heb. Misofonie is letterlijk ‘haat tegen geluid’, gaat een heel stuk verder dan een gewone irritatie en kan je leven behoorlijk beïnvloeden als je er niet mee om kunt gaan.
Iedereen heeft ergens wel een beetje last van de geluiden die andere mensen maken. Denk bijvoorbeeld aan mensen die hoorbaar smakken of een appel met alle tanden in hun gebit te lijf gaan alsof ze zes weken niet gegeten hebben. We kennen het vrijwel allemaal.
Bij misofonie gaat het echter verder: de geluiden die anderen soms maken komen als een donderstorm binnen en kunnen je instant enorm boos en zelfs agressief maken. Dat is geen aanstellerij, je kan er niets aan doen, het is wat er in je hoofd gebeurt. Feitelijk is het zelfs een wetenschappelijk bewezen neurologische afwijking. Je ervaart letterlijk walging bij een specifiek geluid door de manier waarop je hersenen werken.
Misofonie is een ‘controle’ aandoening. Er moet geluisterd worden naar een bepaald geluid dat juist irritatie geeft. Het probleem wordt versterkt wanneer je niet weg kan uit de situatie.
Ontstaan
Het is nog steeds onduidelijk hoe misofonie precies ontstaat. Wetenschappers denken dat het komt aan het begin van de puberteit. Er wordt dan ergens een koppeling gemaakt tussen het geluid en negatieve gevoelens. Als je dat geluid dan weer hoort, ontstaat een reflex dat de walging of woede oproept. Een alternatieve en minder vaak gebruikte term voor misofonie is Selective Sound Sensitivity Syndrome
Iedereen heeft dergelijke ervaringen natuurlijk in de rugzak zitten, maar niet iedereen ontwikkelt misofonie. Onderzoekers bekijken daarom nog of bijvoorbeeld erfelijke factoren een rol kunnen spelen. Onderzoek laat ook zien dat een deel van de patiënten lijdt aan ADHD. Een stoornis immers waarbij mensen moeite hebben met het richten van hun aandacht. Met je focussen op andere dingen dan waar de irritatie zit.
Filters
Ik kamp al heel erg lang met misofonie en ik merk dat het bij mijzelf vooral een probleem is omdat ik het gevoel heb dat ik bepaalde filters mis. Als ik een kamer binnenloop met veel mensen, dan hoor ik alle gesprekken bijvoorbeeld. En dat geldt ook voor een treincoupé of druk restaurant. Terwijl normale mensen zich richten op bijvoorbeeld het gezelschap of het lezen van de krant, kan ik mij niet onttrekken aan wat alle anderen doen.
Buitengewoon vermoeiend.
Zelf heb ik het vooral met smakken, snurken, fluiten en mensen die hun neus ophalen. Maar soms ook als mensen overdreven vrolijk zijn, luidkeels zingen of heel erg hoorbaar snuiven c.q. ademhalen. Ook erg: mensen die sloffen. Die hun voeten niet optillen en over de grond vegend voorbijwandelen.
Echt hoor: TIL DIE KUTPOTEN VAN JE OP.
Gehemelte
Misofonie kan altijd optreden, bijvoorbeeld als mensen in de trein een koptelefoon op hebben en je duidelijk hun muziek kunt horen. Of in een restaurant waar iemand smakt, kraakt of bestek steeds tegen zijn of haar tanden tikt. Ook heel erg: mensen die tijdens het eten steeds met hun gehemelte klikken.
Het probleem is dat als je eenmaal een smakker of tikker in de gaten hebt, je daar niet meer van los kunt komen als je last hebt van misofonie. Alsof al je sensoren gericht staan op die persoon. Heel vervelend, want er is op dat moment geen ontkomen meer aan.
Al zit iemand tien meter verder, je hoort en ziet alles.
Bioscoop
Door mijn misofonie kom ik al jaren en jaren niet meer in bioscopen. Ik hou echt van films, maar de talloze bezoekers die anderhalf uur in een bioscoopzaal aangrijpen om kilo’s popcorn of chips luidruchtig naar binnen te werken, maken het voor mij bepaald geen feest. Om maar te zwijgen over mensen (en die zijn er echt altijd) die de onbedwingbare behoefte voelen om overal doorheen te lullen.
Met de overtreffende trap: iemand die de film al eerder heeft gezien en op gezette tijden voortdurend het gezelschap gaat vertellen wat ze te zien gaan krijgen. Het kan aan mij liggen, maar ik laat mij graag door beelden en geluid overspoelen en als ik betaal voor een film, dan wil ik ook dat de film mij weet te betoveren en ontroeren. In plaats van mij te lopen ergeren aan asocialen die niet eens anderhalf uur hun muil kunnen houden.
Mensen die aan misofonie lijden ervaren geluiden als een persoonlijke aanval, wat het natuurlijk niet is. Je voelt het als een poging om jou van je stuk te brengen. Volstrekt irrationeel natuurlijk, maar dat is wel wat het is.
Afgelopen week had ik er weer erg veel last van.
Kaken
Ik zat in de rechtszaal bij een heftige femicide-zaak en het kwam van alle kanten. Voor mij zat een medewerker van de parketpolitie die letterlijk negen uren achter elkaar op een stuk kauwgom of snoepje of weet ik veel wat zat te kauwen. Hij deed dat overigens keurig en zonder geluid, maar ik had wel uur na uur bewegende kaken in mijn gezichtsveld.
Daar kan die beste man natuurlijk helemaal niets aan doen, maar mijn concentratie daalt dan heel erg snel.
Tegelijkertijd zat een collega naast mij op haar toetsenbord te rammen alsof ze bij iedere aanslag de weerstand van een oude, verroeste, stalen typmachine moest overwinnen. Ook hier: daar kan ze zelf niets aan doen, we maken allemaal geluid bij het typen, maar het kost mij wel mijn concentratie.
Trauma
Alsof dat nog niet genoeg was zat een geluidsman naast mij de godganse tijd in mijn gezichtsveld met zijn voet te wippen. Een half jeugdtrauma voor mij overigens, omdat mijn broer dat altijd en bewust deed in de woonkamer als we op de bank televisie zaten te kijken.
U kunt zich voorstellen dat mijn overprikkeling daar in de rechtszaal door het dak ging.
Opvallend genoeg kreeg ik het weer voor de kiezen toen op de tweede dag van de bewuste rechtszaak een lid van de parketpolitie steeds in mijn gezichtsveld op zijn bureaustoel zat te draaien. In een bijzondere twist van het lot was het de kauwende agent die op een gegeven moment zijn collega vertelde dat hij moest stoppen met draaien.
Pas in een pauze kwam ik er op de gang achter dat ik niet de enige was die bijkans gek was geworden van het gedraai.
Controle
Het probleem met misofonie heeft er voor een deel ook mee te maken dat je er geen controle over hebt. Iemand die achter mij fietst en hard fluit, is echt een gruwel voor mij. Dan voel ik letterlijk een enorme boosheid opkomen die alleen te bestrijden is door zelf maar helemaal te stoppen met fietsen en de olijke fluiter te laten passeren.
Ik heb nog nooit vriendinnen gehad die erg hard snurken, maar toch slaap ik al jaren met oordoppen in. Zelfs een hoorbare ademhaling laat mijn bloed op een gegeven moment koken en dat is niet erg gezond voor een relatie.
Vandaar de oordoppen.
Aanpassen
Tegen misofonie is niets te doen, maar het is wel mogelijk om er mee te leren leven. Ten eerste is het van belang om andere mensen niet op te zadelen met je eigen probleem (sowieso een goede tip voor het leven). Dat mensen geluid maken is een gegeven en daar kunnen ze (tot op zekere hoogte) niets aan doen.
Bovendien staat het eenieder natuurlijk volledig vrij om bijvoorbeeld te zingen of fluiten.
De wereld hoeft zich niet aan te passen aan jou en dat gaat ook nooit gebeuren natuurlijk. Je moet de ‘oplossing’ dus bij jezelf zoeken. Dat doe je ten eerste door maatregelen te nemen, zoals het dragen van oordoppen of een koptelefoon. Je sluit de wereld dan op een niet al te invasieve manier buiten.
Ten tweede is het van belang om jezelf steeds weer voor te houden dat de ander geen geluid maakt om jou te irriteren. Het is niet persoonlijk. Een dergelijke opstelling kan de ergste boosheid dempen.
Ik ben zelf absoluut geen gewelddadige persoon, maar merk wel dat ik heel erg boos kan worden van geluiden die andere mensen maken. Het is dan ook altijd weer een beetje een opgave om mijzelf rustig te houden. Om niet te acteren op wat je voelt.
Onbegrip
Een ander probleem is het onbegrip. Als ik mij na een behoorlijke periode van mijzelf inhouden toch niet meer kan beheersen en iets tegen de maker van het geluid zeg, dan krijg ik wel eens terug:
‘Ja, maar jij smakt/ademhaalt/snurkt ook!’.
Natuurlijk klopt dat, maar het is totaal niet relevant. Je ergert je namelijk zelden tot nooit aan je eigen geluiden, een beetje zoals je jezelf ook niet kunt kietelen.
Dat heeft te maken met de controle die je dus wel hebt over je eigen gedrag en geluiden.
Aansteller
Nu hoor ik de haters en de verstandelijk minderbedeelde mens alweer roepen: wat een aansteller zeg, doe gewoon normaal. Maar dat is een behoorlijk misvatting van mensen die lijden aan misofonie. Want er zijn mensen die bijvoorbeeld niet meer met de trein naar hun werk durven door de geluiden van medereizigers.
Er zijn kinderen die niet meer samen aan tafel met gezinsleden willen zitten en er zijn zelfs mensen die in een sociaal isolement terecht zijn gekomen omdat ze maar de hele tijd thuisblijven.
Ik herken mij in die mensen, want als kind at ik op een gegeven moment mijn maaltijden op mijn eigen kinderkamertje op.
Medelijden
U hoeft verder geen medelijden te hebben met mij. Ik ben inmiddels 54 jaar (je zou het niet zeggen, ik weet het) en heb mij prima aan weten te passen aan mijn soms wat gekke hoofd. Soms vlamt het op (zoals tijdens de femicide-zaak), maar ik kan mij altijd en overal beheersen en omdat ik een kleine zelfstandige ben, richt ik voor een groot deel mijn leven toch wel helemaal zelf in.
Dat is echter niet voor iedereen zo en sommige mensen lijden er echt heel erg onder.
Wellicht is het iets om een beetje rekening mee te houden.
Waardeer dit artikel!!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan! Je kunt mij ook met een vast bedrag per maand steunen: klik dan hier. Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.