Ik ben niet van plan veel te schrijven over mijn onlangs verkregen, tamelijk vervelende diagnose. Maar er ontstond de afgelopen periode naast liefde en steun ook een hatelijke dynamiek online en dat raakt weer aan waar ik veel over schrijf: wappies en complotdenkers. Die haat is op zich ook helemaal niet zo interessant (ik slaap er geen seconde minder om), maar de analyse over waarom die haat er in zijn algemeenheid is wel. Vandaar dit verhaal. Omdat het een groter verhaal vertelt.
U kent het verhaal denk ik inmiddels wel: ik heb kanker. Dat is niet zo boeiend, daar hebben meer mensen last van. Na mijn verhaal over mijn diagnose stroomde mijn inbox, Whatsapp en dm werkelijk bomvol liefdevolle en bezorgde reacties. Ik weet best dat ik wel een paar fans heb, maar de vele honderden steunbetuigingen overvielen mij toch wel. Van collega’s tot volstrekte onbekenden: mensen leven oprecht mee.
Het cliché is waar: bij tegenspoed leer je de mens pas echt kennen. En overigens ook de mensen waarvan je dacht dat ze om je gaven. De mensen die ooit de woorden ‘ik hou van je’ in overvloed over hun lippen wisten te krijgen. En nu zwijgen.
Maar laat gezegd zijn dat ik de liefde en de steun heel erg kan waarderen. Liefde is altijd sterker dan haat.
Haat
Maar naast de liefde, was de haat er ook. Sommige mensen hingen op X de vlag juichend uit, anderen spraken vergenoegd over karma. Voor weer anderen kon mijn dood niet snel genoeg komen. Ik heb daar verder geen last van, al was het maar omdat ik alleen maar denk: je laat zien wie je echt bent en het is bepaald geen fraai gezicht.
Kanker is meestal te genezen, een slecht karakter niet.
Maar ik vind de dynamiek – als journalist en als mens – wel fascinerend. Al was het maar omdat het menselijk gebrek mij altijd mateloos boeit en het een breder verhaal vertelt. We struikelen allemaal natuurlijk maar wat door het leven, maar sommige mensen maken er wel een hele zelfgekozen lijdensweg van.
Waarbij de dood net als domheid is, alleen anderen hebben er last van.
Dus ik besloot om een analyse te maken van de mensen die de haat ongeremd lieten stromen. Wat ik ontdekte, mag geen verrassing heten. Het merendeel van de haters bestond uit (corona)wappies, complotdenkers, extreemrechts en antivax.
Een voorbeeld.
Nieuws
Een teamlid van de Nederlandse Vereniging Kritisch Prikken (NVKP) (waar ik nog nooit enige interactie mee had gehad) maakte het wel heel erg bont. Ze plaatste eerst een bericht op haar Facebook dat ze vandaag goed nieuws had gekregen: Chris Klomp heeft kanker!
Ze gebruikte tevens heel vals de hashtag #pedo in haar bericht. Niet veel later kwam er een nieuw bericht, waarin ze stelde dat ze alle ophef over haar boodschap helemaal niet begreep, want iedereen die een pedofiel betrapt zou die kindermisbruiker toch terecht meteen het ziekenhuis inslaan?
Waarom werden mensen dan boos op haar?
Hoewel het nogal een lenige geest vergt om te begrijpen wat ze bedoelde en waarom ze pedofilie aan mij en mijn kanker koppelde (zo is mijn vriendin 50 jaar), zag ik met name in de reacties wel goed waar het om ging.
Genocide
Volgens de reaguurders was ik namelijk niet alleen een pedofiel omdat ik ooit had gezegd: ‘kinderen ‘neuken’ maakt je nog geen pedo’ (een 100% correcte stelling overigens), maar verdiende ik ook kanker en een zeer pijnlijke dood omdat ik verantwoordelijk was voor de wereldwijde genocide door de coronahoax.
En omdat ik mensen wappie had genoemd. Dat ook.
Laat u dat eens op u inwerken. Omdat iemand met onderbouwing schrijft over hoe gerespecteerde wetenschappers denken over corona en mensen beargumenteerd wappie noemt, is het prima om te juichen als iemand kanker heeft en bovendien een spoedige dood te wensen.
Ik weet nog heel goed dat de coronawappies – onder aanvoering van activist Willem Engel – altijd beweerden louter in liefde en licht op te staan tegen mensen die de vrijheid van een ander probeerden aan te tasten. Mensen ook die buitengewoon bezorgd waren dat de ‘gifprikken’ mensen ’turbokanker’ zou geven.
De blinde ironie ook.
Carlin
Hoe dan ook: deze haat legt iets veel wezenlijkers bloot. Iets waar de invloedrijke Amerikaanse stand-upcomedian, acteur en auteur George Carlin dik 25 jaar geleden al de spijker mee op de kop sloeg. Het is iets dat kan verklaren waarom sommige mensen in staat zijn tot het slechte. En daar komen we op het bredere verhaal.
Wat Carlin zei komt op het volgende neer: als mensen hun strijd (waar dan ook tegen of voor) ervaren als onderdeel van hun gehele identiteit, kunnen ze onderbouwde kritiek niet meer zien als tegenspraak, maar als een persoonlijk aanval op hun hele zijn.
Ze voelen zich dan niet meer op een rationeel niveau uitgedaagd omdat iemand met tegenargumenten komt, maar tot in hun kern aangevallen op wie ze zijn.
Aversie
De echte (corona) wappie was het niet eens zozeer te doen om coronamaatregelen.
Ze hadden al de nodige teleurstelling te verwerken gehad in hun leven en een grondige aversie tegen ‘de overheid’. Die weerstand tegen de overheid kan overigens best een valide reden hebben, maar slaat vaak helemaal door. Omdat falen niet wordt gezien als iets interns (‘ik heb fouten gemaakt’), maar als iets externs (‘de ander is volledig verantwoordelijk voor mijn leed’), rest slechts ongeremde wrok en grenzeloze rancune.
En soms een diepgewortelde haat met de hardnekkige neiging om terug te slaan. Om het eigen leed te vergelden met leed dat ze zelf toe kunnen brengen of toe kunnen juichen. Om zo ook de controle over een ontspoord leven terug te krijgen.
Voor sommige mensen is dat makkelijker dan in de spiegel kijken en zelfinzicht te tonen. Wat ik al zei: de meeste mensen struikelen door het leven.
Verstoten
Door hun eigen negatieve en destructieve gedrag werden de wappies vervolgens veelal verstoten door familie, vrienden etc. In medewappies vonden ze een nieuwe familie. Waar ze wel welkom waren en niet met de nek aangekeken. Waar ze niet werden gezien als gestoord, maar als wakkere en dappere vrijheidsstrijders.
Dan heb je dus een strijd die een volledige identiteit is geworden en een nieuw netwerk van gelijkgestemden die je niet tegenspreekt. Dan staat je leven ineens helemaal in het teken van je strijd. Dan ben je die strijd. Als journalisten dan niet opschrijven hoe jij denkt, ontstaat er al een diepe krenking.
En die wordt bepaald niet kleiner als er journalisten zijn die je online stevig tegengas geven (zoals ik doe). Ik heb eerder al uitgelegd waarom ik dat doe en waarom ik dat van belang acht in een wereld waar desinformatie je clicks oplevert en aanzien.
Bij tegenspraak voelen die mensen zich dus diep in hun gehele identiteit aangetast. Zo diep zelfs dat als een journalist te horen krijgt dat hij ernstig ziek is, ze dat als een overwinning zien. Als een soort van wraak. Zelfs als een vorm van gerechtigheid. Het leed dat je bij jezelf voelt is voor even verplaatst naar het leed van een ander.
Van je criticaster.
Rancune
Je kunt dit de ultieme vorm van rancune noemen. Het gaat dan al lang niet meer om argumenten of het voeren van een discussie, je wil de ander dood hebben omdat die ander voor je gevoel je hele zijn heeft aangetast.
En dat is in de kern een diep gevaarlijke ontwikkeling.
Vooral omdat je op dat moment de ander niet meer ziet als een mens en dus je menselijkheid verliest. Dat is niet alleen vervelend voor jezelf (haat verteert alleen de verzender) maar kan ook leiden tot dat wat we in de wereldgeschiedenis telkens weer zien: als je de ander niet meer ziet als mens, maar als vijand, dan is de stap naar ernstig geweld niet ver meer.
Uit onderzoek is gebleken dat de kampbeulen in de Tweede Wereldoorlog helemaal niet stuk voor stuk diep slechte mensen waren, ze hadden de overtuiging dat ze het goede deden door niet menselijke elementen (Joden, maar ook linkse mensen en zigeuners) uit de weg te ruimen.
Dit was ook bepaald geen geïsoleerd incident. We zien dat tegenwoordig bijvoorbeeld weer terug bij hoe de Palestijnen worden vermoord en uitgehongerd. Of bij de acties van Hamas tegen onschuldige burgers. In beide gevallen is de ander geen mens meer, maar een beestachtige vijand die dood moet.
Het liefst op een zo gruwelijk mogelijke manier.
Daders
Over deze dynamiek zijn talloze boeken verschenen. Sociaal psycholoog en auteur Harald Welzer combineerde voor zijn indrukwekkende boek ‘Daders’ zelfs meerdere genocides en massamoorden (Holocaust, maar ook Rwanda en Bosnië) om deze zorgwekkende stelling te kunnen onderbouwen. De conclusie is dat velen opvallend makkelijk over te halen zijn om de ander te haten en indien ze de kans krijgen zelfs te doden.
De ironie wil natuurlijk dat vele coronawappies bij herhaling beweerden en beweren van de liefde en het licht te zijn (denk bijvoorbeeld aan Willem Engel). Van de verbinding zelfs. De realiteit is echter dat door de hierboven geschetste dynamiek die liefde en dat licht ver te zoeken is.
Laat staan enige vorm van verbinding, behalve de verbondenheid met de eigen rancuneuze en wraaklustige incrowd.
Menselijkheid
Dat de haat nu even gericht is op mij, is helemaal niet interessant. Wat wel interessant is, is dat mensen kennelijk in staat zijn om zo diep te haten dat ze iemand die ze helemaal niet kennen en nog nooit gesproken hebben een pijnlijke dood wensen door kanker. Dat zegt iets over hoe een diep gevoelde strijd in staat is om mensen hun menselijkheid af te pakken.
Ironisch genoeg zijn het vaak dezelfde mensen die van mening zijn dat ‘de overheid’ hun menselijkheid en vrijheid heeft afgepakt.
De moraal van mijn verhaal lijkt mij simpel: wie zich zo diep verliest in een strijd dat het gevecht de hele eigen identiteit beslaat, verliest alle rede en verbinding. Niet alleen met zichzelf, maar ook met de ander.
En dat is het punt waarop onderbouwde kritiek verdwijnt en de haat resteert.
Ik wil die mensen echter wel sterkte wensen. Het lijkt mij heel erg vermoeiend om voortdurend de halve wereld te zien als je vijand. Om 24/7 te leven met wantrouwen en te denken dat de overheid, de wetenschap, de media en iedereen die je tegenspreekt louter wensen te handelen om jou een hak te zetten.
Dat is geen leven. Dat is je ziel en je menselijkheid begraven voor een strijd die je nooit gaat winnen.
Waardeer dit artikel!!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan! Je kunt mij ook met een vast bedrag per maand steunen: klik dan hier. Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.
Mooi stuk Chris, sterkte en beterschap gewenst.
Ha Chris, ik heb je een paasbloemetje gestuurd. Gezellige dagen!
Lieve Chris,
Gelukkig las ik veel lieve sterkte- en beterschapswensen voor jou, al stonden er helaas ook te veel nare en haatdragende reacties tussen. Helaas weet ik uit ervaring, door mijn man en zwager, een beetje waar je mee te maken kunt krijgen. Het is vaak geen eenvoudige weg, en sommige opmerkingen of aannames van anderen, zoals “daar word je wel oud mee”, gaan helaas niet altijd op.
Ik weet dat je waarschijnlijk al genoeg ongevraagde adviezen krijgt, maar toch wil ik één ding meegeven: sporten helpt echt enorm tegen die rotbijwerkingen van de medicijnen. Al is het maar drie keer per week een uurtje sportschool, het kan je letterlijk op de been houden.
Ik wens je van harte nog een heel lang en mooi leven toe.
Liefs Janneke
Is hier niet ook een psychologische term voor? In combinatie met oplichting – je zit er op den duur zo diep in dat uitstappen betekent dat je moet toegeven aan jezelf dat je bent opgelicht. Niet goed voor je ego en bovendien blijken je nieuwe ‘vrienden’ helemaal geen vrienden te zijn – sociale mislukking, dus dan maar door met de oplichters…
Goed verwoord weer helaas kun je sommige mensen met de waarheid om de oren slaan dan nog zien of willen ze het niet zien. Hopelijk mogen ze zich verblijden in een miserabel leven. Het zij zo..
Ik wens je nog héél véél positieve reacties, donaties en liefde om je heen én dat je nog lang en gelukkig mag leven.
Mijn bijdrage is voor een Paasei.
Diep triest dat mensen je ziekten toe wensen, terwijl ze zelf in complottheorieën geloven. Fijne Paasdagen
Heb €10 gedoneerd. Veel sterkte!