Iedereen heeft inmiddels zijn of haar plasje gedaan over de vrijspraak van twee mannen die een 17-jarig meisje zouden hebben verkracht in IJsselstein. Van grote juristen als Stella Bergsma, Lale Gül en Angela de Jong tot een reeks minder of meer bekende Nederlanders met meer volgers dan kennis. Dan nu maar eens de juridische werkelijkheid, geschreven door iemand die het vonnis wél heeft gelezen en niet de dwingende behoefte voelt om de boze menigte te plezieren.
Ongeremde en ongeïnformeerde boosheid over de rechtspraak is geen nieuws, dat maken ik en mijn rechtbankcollega’s al jaren mee. Maar ik moet wel zeggen dat de woede over een vonnis deze keer wel heel erg breed gedragen is. Zelfs mensen die ik bewonder om hun strijdvaardigheid en nuance zijn ontstemd.
Mensen als influencer Nienke ’s Gravemade en toneelschrijver Abbie Chalgoum bijvoorbeeld. De breed gedragen walging is een feit.
Maar niet terecht.
Eenvoudig
De casus is op zich eenvoudig: een aangeschoten meisje van 17 komt in een kroeg in IJsselstein in contact met twee mannen van 45 en 48 jaar oud. Ze is alleen en zegt tegen het duo dat ze niet weet hoe ze thuis moet komen en krijgt een lift in de auto van een van hen.
Als het gezelschap bijna bij haar huis is, geeft het meisje zelf aan dat ze nog ijs wil bij McDonalds. De bestuurder van de auto slaat dan af richting het befaamde restaurant, dat blijkt echter dicht en omdat de medeverdachte moet plassen wordt er geparkeerd op de parkeerplaats.
Daar vinden allerlei seksuele handelingen plaats.
Deze handelingen stoppen meteen als het meisje aangeeft dat ze naar huis wil en ze wordt ook daadwerkelijk naar huis gebracht. Ze verklaart later bij de politie dat ze zich niet heeft verzet en ook niet op een voor de mannen kenbare wijze heeft aangegeven dat zij de seksuele handelingen niet wilde.
Aangifte
Kort na de gebeurtenissen vertelt ze aan een vriendin echter dat ze helemaal geen seks wilde en ze werd daarna overgehaald om aangifte te doen tegen het duo. De mannen werden aangehouden en ze zitten drie maanden in voorarrest.
Het Openbaar Ministerie koos ervoor om ze te vervolgen wegens het verrichten van seksuele handelingen met een 17-jarige, terwijl zij zich in een bijzonder kwetsbare positie bevond als gevolg van een staat van lichamelijke of geestelijke onmacht en/of in een situatie van afhankelijkheid.
Dat is de casus zelf.
Overvallen
Voor de duidelijkheid: ik denk persoonlijk dat het 17-jarige meisje is misbruikt. Op basis van haar aangifte en de omstandigheden. Zoals ik het zie werd het meisje overvallen door het gedrag van de oudere en sterkere mannen en durfde ze (logisch) niets te zeggen.
Zoals we zo vaak zien: het slachtoffer bevroor.
Los van het strafbare vind ik ook nog eens persoonlijk dat het meisje niet alleen veel te jong was voor de mannen om seks mee te hebben (hoewel het niet strafbaar is), maar ga je als man ook geen seks hebben met iemand die er als bevroren bij ligt.
Dat is geen consent.
Maar het gaat hier helemaal niet om wat ik denk. Of wat moreel juist is. Of wat een hele trits aan ongeïnformeerde columnisten denken, die alleen maar opschrijven wat hun lezers willen horen.
Bewijzen
De rechtspraak gaat terecht niet om denken, maar om bewijzen. Om het nog wat complexer te maken: het gaat juridisch niet eens om wat het meisje wel of niet wilde.
Daar kom ik later op terug.
Ik heb bewust gewacht met het schrijven van dit verhaal. Niet omdat ik niet begreep hoe het vonnis in elkaar zit (dat is al 25 jaar mijn werk), maar wel om de patronen te kunnen zien in de woedende reacties.
En die zijn er. Tamelijk standaard patronen ook.
Op basis van dat patroon is goed te zien waar de onwetendheid zit als het gaat om de rechtspraak in Nederland. En dat begint al veel algemener. Namelijk bij het simpelweg niet lezen van het (hele) vonnis.
Problemen
Ik zal eerst langs de vijf problemen lopen die ervoor zorgen dat vrijwel iedereen meent dat de rechtbank hier fouten heeft gemaakt. Omdat het namelijk – los van deze casus – veel zegt over hoe mensen (heel vaak onterecht) oordelen over de rechtspraak in Nederland, die wat mij betreft al jaren op een hoog niveau functioneert.
Zo zag ik mensen beweren dat het meisje veel te veel gedronken had en daarom haar wil niet kon bepalen (dit is niet waar, zo dronken was ze niet), dat ze niet hard genoeg nee had gezegd (ze heeft helemaal geen nee gezegd) en dat seks met een 17-jarige sowieso moet leiden tot een veroordeling (nou, nee: iedereen mag in Nederland seks hebben met en vanaf 16 jaar, dat heet seksueel zelfbeschikkingsrecht).
Omgedraaid
Het tweede probleem draait om de manier waarop mensen de rechtspraak zien. De algehele teneur is namelijk dat het meisje verkracht is en dat de rechter (men bedoelt rechters, want dit was een zaak van de Meervoudige Kamer) het meisje vervolgens in de steek hebben gelaten.
Veel mensen draaien het dus moeiteloos om: eerst vaststellen schuld en dan de bewijzen.
Zo werkt het niet. Zelfs als het er wel heel erg op lijkt dat dit meisje is misbruikt (en dat is zo) zul je dat alsnog wel moeten bewijzen. Als je dat namelijk loslaat, heb je geen rationele rechtspraak meer. Dan wordt het een kwestie van gevoel en dat is niet alleen heel glad ijs, maar ook volstrekt oncontroleerbaar en onbewijsbaar.
Perspectief
Een derde probleem zit hem in het perspectief. Veel mensen gaan uit van het verhaal van het meisje. Dat is weliswaar logisch en invoelbaar, maar niet juist. Bij het vaststellen van schuld en opzet draait het immers om de beleving van de verdachte. Om hoe hij dacht en als gevolg daarvan handelde.
Het is zeker niet zo dat het gevoel en het gedrag van meisje niet meetelt, maar het gaat hier wel om het vaststellen van de specifieke schuld van de verdachte.
Een voorbeeld kan dat verduidelijken. Stel: je loopt op straat en je voelt een duw. Je valt hard op de grond en breekt je arm. Als je opkijkt zie je achter je een man staan, die schrikt en zegt dat het zijn schuld is. Voor jou is het logisch: de man gaf je een duw, waardoor je letsel op hebt gelopen.
Opzet en dus mishandeling.
Geen opzet
De man zelf stelt echter dat hij is gestruikeld over een losse tegel, waardoor hij tegen je aan is gevallen. Geen sprake van opzet en dus niet strafbaar. Uiteraard zal de rechtbank hier naar bewijs moeten kijken (getuigen bijvoorbeeld), maar iedereen zal in dit voorbeeld snappen dat het om het specifieke gedrag en de intentie van de verdachte gaat en niet om hoe het slachtoffer het ervaarde.
Zo werkt dat in vrijwel alle strafzaken die we kennen. De opzet van de verdachte bepaalt de schuld, niet het gedrag van de aangever.
Logica
Een vierde probleem is de zogenaamde ‘aangenomen logica’. Heel veel mensen vinden dat de twee verdachten schuldig zijn omdat zij sterke mannen zijn die een meisje van 17 in hun auto hadden. De logica schrijft dan voor dat het om een verkrachting moet zijn gegaan, ‘want 17-jarigen hebben geen seks met wildvreemde mannen in een auto’.
Hoewel dit volgens de wetten van de logica wel enigszins te verdedigen is, is het natuurlijk niet bruikbaar in een rechtszaal. Daarvoor veralgemeniseer je namelijk een individuele casus veel te veel en kom je terecht in de ‘het moet wel zo gegaan zijn, want het gaat meestal zo’.
Ik hoop dat mensen beseffen dat dit niet kan. Dan zou bijvoorbeeld Geert Wilders of Raisa Blommestijn altijd veroordeeld worden als het gaat om racisme, ‘want dat hebben ze eerder gedaan en dus is het logisch dat het weer zo is gegaan’.
Rechtspraak draait terecht niet om wat logisch is en ‘waarschijnlijk het scenario’, maar om wat daadwerkelijk bewijsbaar is.
Bewijsminimum
Een vijfde ‘probleem’ is dat de rechtspraak zich altijd aan wetten en regels dient te houden. Bijvoorbeeld dat je een bewijsminimum nodig hebt, meer dan één getuige en dat je moet toetsen aan de wet en de wetsgeschiedenis. Hoewel dit misschien wat apart klinkt, kun je geen uitzondering maken voor een individueel geval, waarbij het er wel heel erg op lijkt dat er sprake was van seksueel misbruik (zoals in dit geval). Je zult namelijk alsnog langs de wetten en regels moeten om tot een conclusie te komen.
Goed, terug naar het vonnis. We duiken de juridische wereld in.
Overal in de media en bij columnisten is te lezen en te horen dat er sprake is geweest van verkrachting. Wat het voor ons gevoel ook is, maar het OM koos in dit geval dus niet voor de bekende verkrachting in de zin van Artikel 242 sr. Dat artikel stelt het seksueel binnendringen van het lichaam strafbaar wanneer dit gebeurt zonder vrijwillige instemming.
Artikel 245
Voor de duidelijkheid: het is in Nederland niet strafbaar om als meerderjarige man of als meerderjarige mannen seks te hebben met iemand van 16 of 17 jaar. Het is wel strafbaar als het slachtoffer dat niet wilde, terwijl de verdachte dat weet of zich bewust is van die mogelijkheid.
Bijzonder interessante wetgeving, maar daar gaat het in deze casus dus helemaal niet over. Het Openbaar Ministerie (OM) heeft namelijk (om onduidelijke redenen) niet gekozen voor de ‘standaard’ verkrachting van artikel 242, maar voor de relatief nieuwe artikelen 245 en 246.
Kort gezegd: ‘verkrachting, terwijl het slachtoffer in een bijzonder kwetsbare positie verkeerde, namelijk in een situatie van afhankelijkheid en/of in een staat van lichamelijke onmacht en/of geestelijke onmacht, terwijl de verkrachting gepaard ging met dwang’
Ander speelveld
En dan komen we juridisch (of je dat nu wil of niet) echt op een ander speelveld terecht, want de rechters mogen door die keuze van het OM alleen maar oordelen over die artikelen. En dus niet over de verkrachting in de zin van artikel 242 sr.
Dat brengt nogal wat verandering met zich mee en de rechtbank staat daar meteen in het begin van het vonnis ook bij stil:
‘De rechtbank hecht eraan om op te merken dat het niet per definitie strafbaar is om als meerderjarige man(nen) seks te hebben met iemand van 16 of 17 jaar. Het is – kort gezegd – wel strafbaar als diegene dat niet wilde, terwijl de ander dat weet of zich bewust is van die mogelijkheid en toch doorgaat (opzetverkrachting) of als er omstandigheden zijn waaruit de ander had moeten afleiden dat diegene het niet wilde, maar de ander er ten onrechte van uitgaat dat diegene wel seks wil (schuldverkrachting).
Echter dat is niet waar de verdachten van beschuldigd worden. In deze zaak gaat het niet om de vraag of aangeefster het wilde of niet en of de verdachten dat wisten of hadden moeten weten. Het gaat bij de onderhavige beschuldiging om de beoordeling van de vraag of aangeefster zich in ‘een bijzonder kwetsbare positie’ bevond als bedoeld in de artikelen 246 lid 1, onderdeel b, en 245 lid 1, onderdeel b, Sr’
Wel of niet
Nu komen we bij het voor velen lastige gedeelte, namelijk dat het in deze casus dus niet uitmaakt wat het meisje wel of niet wilde. Dat heeft er ironisch genoeg juist mee te maken dat de nieuwe wetgeving mensen tussen 16 en 18 wilde beschermen. Dit is hoe de rechtbank dat omschrijft:
‘Anders dan bij de misdrijven omschreven in de artikelen 240 tot en met 243 Sr is het niet relevant dat het slachtoffer de seksuele handelingen niet wilde: strafbaarheid ontstaat pas als sprake is van seksueel contact met 16- en 17-jarigen onder de in de artikelen 245 en 246 Sr omschreven bijzondere omstandigheden. Dat betekent dat iemand dus niet veroordeeld kan worden op basis van seksuele handelingen met iemand van 16 tot 18 jaar, alleen op basis van het feit dat het slachtoffer dat niet wilde.
Sterker nog, het is mogelijk dat zich de situatie voordoet dat een slachtoffer de seksuele handelingen wel wilde, maar vanwege zijn of haar bijzonder kwetsbare positie toch beschermd wordt door deze wetgeving omdat die wil (mogelijk) gebrekkig tot stand is gekomen vanwege die positie’
Oftewel: of het slachtoffer het wilde of niet doet er voor een bewezenverklaring onder deze door het OM specifiek tenlastegelegde feiten niet toe. 16- en 17-jarigen hebben daarvoor de bescherming van de artikelen 240 tot en met 243, die dus bescherming bieden tegen ongewilde seks.
Hoge Raad
Nu wil het geval dat rechters niet kunnen freewheelen, ze dienen dwingend te luisteren naar hoe de Hoge Raad de juridische begrippen invult. De Hoge Raad is de hoogste rechter, die zich bezighoudt met hoe de wetgever (de politiek dus) de wet bedoelde. Hoe de lagere rechters de wetten in moeten vullen.
Dat is ook geen advies of iets dergelijks, als de lagere rechters het niet invullen zoals het moet, dan zet de Hoge Raad onverbiddelijk een streep door het vonnis.
De Hoge Raad heeft eerder geoordeeld over die ‘bijzondere kwetsbaarheid’ en kwam tot het oordeel dat een slachtoffer die aangeschoten is niet onder die bijzondere kwetsbaarheid valt. De inname van enige alcohol (dus niet: dronken) wil nog niet zeggen dat iemand zijn of haar wil niet kan bepalen.
Ik moet zeggen dat ik dit wel kan volgen. Ik ben niet naïef, in het uitgaansleven zullen de meeste jongeren enige mate van aangeschoten zijn. Maar het gaat verder: want de bijzondere kwetsbaarheid wordt in de wet als volgt ingestoken:
Stoornis
‘Indien het feit wordt begaan jegens een kind in een bijzonder kwetsbare positie, waaronder in ieder geval wordt verstaan een bijzonder kwetsbare positie ten gevolge van een psychische stoornis dan wel verstandelijke of lichamelijke handicap, een situatie van afhankelijkheid of een staat van lichamelijke of geestelijke onmacht’
Maar het gaat nog verder. De seksuele handelingen moeten ook nog eens plaatsvinden ‘in de laakbare wetenschap dat bij de 16- of 17-jarige als gevolg van de bijzonder kwetsbare positie waarin hij of zij zich bevindt, geen sprake kan zijn van een vrije wilsbepaling en/of vrije wilsuiting’.
Oftewel: de verdachte moet er zelf weet van hebben gehad dat het slachtoffer niet vrij was om haar wil te bepalen.
Vrije wil
De rechtbank moet dus inzoomen op de vrije wil van het meisje. Ten eerste ten aanzien van de alcohol die ze had ingenomen. De wetsgeschiedenis schrijft dan voor dat wil er sprake zijn van ‘een staat van geestelijke onmacht’ als gevolg van het gebruik van alcohol, dan is vereist dat de persoon in een staat van dronkenschap verkeert (ver heen moet zijn); aangeschoten zijn is daarvoor onvoldoende.
Op basis van de camerabeelden (waarop te zien is dat het meisje zelfstandig loopt), het feit dat ze de gesprekken in de auto en de route naar huis nog goed kon herinneren en zelf om een ijsje vroeg, leidt de rechtbank af dat ze weliswaar aangeschoten was, maar niet ‘ver heen’.
Die ‘kwetsbaarheid’ valt dus weg.
Volksmond
Dan over naar de juridische noodzakelijke kwetsbaarheid omdat het meisje alleen tussen twee sterke mannen in een auto zat. In de volksmond is dit natuurlijk op zeker een kwetsbare positie. Maar is dat in de rechtszaal ook zo?
Volgens de letter van de wet moet een 16- of 17-jarige namelijk ‘geen andere realistische en acceptabele mogelijkheid hebben dan toegeven aan het seksueel misbruik’
Deze afhankelijkheid kan volgens de wet voortvloeien uit psychische, emotionele, familie-gerelateerde, sociale of economische factoren. Bij ‘een situatie van afhankelijkheid’ moet bijvoorbeeld worden gedacht aan een onzekere of illegale (verblijfs)status, economische afhankelijkheid, een kwetsbare gezondheidstoestand of lidmaatschap van een sekte.
Drempel
De juridische drempel om te spreken van een situatie van afhankelijkheid is dus relatief hoog. De rechtbank stelt zelfs dat de afhankelijkheid ‘op een vergelijkbaar niveau’ moet liggen alsof een 16- of 17-jarige te kampen heeft met een psychische stoornis dan wel een verstandelijke of lichamelijke handicap.
En dat is hier simpelweg niet het geval.
Rechters zijn doorgaans geen mensen die in een ivoren toren zitten, in tegenstelling tot wat sommige mensen beweren. En natuurlijk ziet de rechtbank ook wel de morele problemen in deze casus. Maar feit is dat niet alles wat ongewenst is, ook strafbaar is.
Bescherming
Je kunt er juridisch niet omheen: de op zich penibele situatie waarin het meisje zich bevond, is niet een situatie waartegen de wetgever met deze specifieke wetsartikelen heeft beoogd mensen te beschermen. De drempel wordt niet gehaald. Dat klinkt best hard, maar dat is nou precies de taak van de rechtspraak: toetsen aan de wet. Ook omdat de rechtbank oog moet hebben voor de verdachten.
De rechtbank in Utrecht spreekt beide verdachten dan ook vrij en eindigt met een boodschap aan de samenleving:
‘Tot slot wil de rechtbank benoemen dat op de zitting en in de media de verdachte, en met name ook de medeverdachte, zijn neergezet als seksuele roofdieren, die een jong meisje naar een afgelegen plek hebben gebracht om haar daar te verkrachten. De rechtbank herkent dit beeld op basis van het dossier en wat er op de zitting is gezegd niet’
Het is wellicht iets om over na te denken. Zeker voor de columnisten en influencers die soms wel heel erg nadrukkelijk schrijven om het applaus van hun lezers en luisteraars dankbaar in ontvangst te nemen.
Waarbij ze er kennelijk geen enkele moeite mee hebben om de werkelijkheid geweld aan te doen.
Waardeer dit artikel!!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan! Je kunt mij ook met een vast bedrag per maand steunen: klik dan hier. Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.
Wat een ongelooflijk goed stuk! Ruim gedoneerd.
Tijdje weinig van je gelezen maar wat een enorm goed stuk weer! Ik ga snel andere artikelen terug lezen.
Goed stuk!
Top Chris, ik hoopte al dat je erover zou schrijven. Dit is gevoelsmatig een lastige zaak en hoe jij het uitlegt is heel hard nodig. Een belangrijke les ook voor meisjes van 17 en sterke mannen die een meisje na een avondje stappen willen thuisbrengen.
Wow, wat een goed gedocumenteerd betoog, Chris. Helder en duidelijk. Ook bijzonder hoe je je eigen mening benoemt en vervolgens aangeeft hoe dit niet terzake doet als je puur juridisch kijkt naar de zaak. Dat gegeven, dat je er vanuit je emotie naar kunt kijken en het verwerpelijk vindt wat de twee mannen hebben gedaan, is dat niet ook het betoog van de columnisten en anderen die zich beklagen over het vonnis? Nu heb ik de meeste van die betogen niet gelezen, behalve die van Angela, die voor wat ik me ervan herinner (ik was op vakantie, dus ik kan het fout hebben) vooral de morele kaart trok en niet de juridische. Nogmaals, ik kan het fout hebben en ken al die andere betogen niet. Maar… afgezien van het juridische aspect, kun je natuurlijk verontwaardigd zijn om het morele. Of tamboerde de meerderheid van die betogen op het juridische aspect van de moraliteit?
Poeh, dat is bijna ook een artikel waard…
Wat een goeie informatie. Dank!
Prima artikel met een goede en heldere juridische onderbouwing.
Na lezing van de aankondiging vanochtend via het X account van CK was ik zowel benieuwd als kritisch gestemd. Dat laatste voornamelijk vanwege de ongebreidelde egotripperij op dat account.
Het bovenstaande verhaal nav ván én op basis van zijn kennis en ervaring heb ik zojuist gedoneerd. Nooit van mijzelf gedacht dat te doen, maar ere wie ere toekomt. Chis Klomp dus, in deze.
REACTIE CHRIS KLOMP: Ik herken mij niet in het geschetste beeld van egotripperij. Sterker nog: ik krijg juist de kritiek dat ik te weinig aandacht schenk aan alle complimenten en uitingen van waardering en steun.
Beste Chris, je zit er wat mij betreft danig naast.
En dat begint al met je – wellicht terechte – opmerking over het lezen van het hele dossier.
Had je dat zelf gedaan, dan was je wellicht opgevallen hoe er discrepanties zijn tussen wat het OM zelf bericht over de tenlastelegging, en wat er daarvan in het verslag van de rechtbank staat.
En laat dat nou precies heel relevant zijn voor de mate van intoxicatie. Ik kopieer maar even “Ze moest ondersteund worden tijdens het lopen en viel tijdens de handelingen geregeld weg. Het staat buiten twijfel dat de mannen dit wisten en hier misbruik van hebben gemaakt, aldus de officier van justitie. Zo pakte één van de mannen haar gezicht vast terwijl hij vroeg: ben je er nog?”
Dat beeld komt niet terug in het verslag van de rechtbank. Bijzonder kwalijk.
Precies zo zit het hele dossier van begin tot eind vol met rode vlaggen die duidelijk aangeven dat de hele zaak van begin tot eind opzet was. Dan kan het zijn dat dat niet met voldoende kracht te bewijzen valt, of dat dat voor de uitspraak gezien de tenlastelegging irrelevant is, maar is het daarmee onverkort volstrekt ongepast dat de rechtbank dan dat citaat in de conclusie uitspreekt.
Wat de rechtbank daarmee feitelijk zegt is dat het oordeel al bij voorbaat vast stond, en de rechtbank bij hoe dan ook niet bereid was om deze twee voor hun daden te veroordelen. Bijzonder kwalijk en ook volstrekt doof voor de (terechte!) maatschappelijke woede over deze zaak en dit vonnis.
REACTIE CHRIS KLOMP: Beste Sytse, u pakt voor uw oordeel de mening van het Openbaar Ministerie. Die mening is bij voorbaat niet objectief omdat het OM al uitgaat van schuld (ze vervolgen niet voor niets). Helaas moet ik na 26 jaar constateren dat het OM niet zelden gekleurd in zaken staat. Wat dat betreft heb ik meer vertrouwen in de objectiviteit van de rechtbank. Dat er sprake zou zijn van een vooropgezet plan blijkt echt helemaal nergens uit.
Sterker: als het meisje niet om een ijsje had gevraagd, was ze gewoon thuisgebracht.
Goed stuk. Moeilijk maar duidelijk.
Vraagje: denk je dat 242 sr. een ander uitkomst had gegeven? Ik begrijp dat dit speculatie is, maar ben hier wel benieuwd naar (en waarom wel/niet). Lijkt mij bijna net zo lastig te bewijzen (in dit geval), dan de route die zij gekozen hebben. Ben ook benieuwd in hoeverre dingen als freeze/fawn meegenomen worden in de wilsbeschikking?
En misschien nog een veel lastigere vraag; hoe in de toekomst eventuele slachtoffers te beschermen (bij wet), zonder dat daarmee het recht van verdachten in gedrang komt?
Bedankt voor je stuk, begrijp je frustratie. Emotie is nooit een goede raadgever, moet mezelf daar ook regelmatig op wijzen. Anderzijds hoop ik dat deze zaak toch een ander staartje gaat krijgen. Het stukje jurisprudentie dat wordt aangehaald (die jongen van 15 bij een oudere man in huis) had toch ergens een teken moeten zijn, dat deze route vast zou lopen. Maar geeft mijns inziens ook een stukje kwetsbaarheid weer, die dus niet door aangehaalde wetten gedekt wordt weer. Ben ook ergens benieuwd of de Nederlandse wet hiermee het verdrag van Lanzarote dekt Maar vooral: wat had dan wel gewerkt?
REACTIE CHRIS KLOMP: Dat vind ik lastig inschatten. Art. 242 is vrij nieuw en er is nog weinig jurisprudentie. Dus dat zal de praktijk uit moeten wijzen. Ik denk dat de wet op zich wel prima is zoals die op dit moment is, het is meer dat het OM beter na had moeten denken over de tll. Het is denk ik ook niet de vraag: wat had wel gewerkt? Rechtspraak is geen kwestie van ‘werken’, maar van recht doen aan een ieder.
Beste Chris,
Eerder liet iemand in de reacties weten dat het OM heeft vrijgegeven: “Ze moest ondersteund worden tijdens het lopen en viel tijdens de handelingen geregeld weg. Het staat buiten twijfel dat de mannen dit wisten en hier misbruik van hebben gemaakt, aldus de officier van justitie. Zo pakte één van de mannen haar gezicht vast terwijl hij vroeg: ben je er nog?”
Maar hoe is het vastgesteldt dat dit is gebeurd, en door wie? Hebben de verdachten dat zelf verklaard, of is dit door het slachtoffer verklaard?
Bedankt voor uw uitleg tussen het verschil van objectiviteit van de rechtbank en het OM.
“Sterker: als het meisje niet om een ijsje had gevraagd, was ze gewoon thuisgebracht”
Ik kan gewoon niet geloven wat ik hier lees. Moet ik het echt voor je afpellen?
1) Als je als hulpvaardige man zonder bijbedoelingen een meisje naar huis wilt brengen, dan neem je haar fiets mee.
2) Je gaat niet naast haar op de achterbank zitten – je laat haar voorin zitten, of alleen op de achterbank. Naast je slachtoffer gaan zitten doe je om te voorkomen dat ze wegloopt.
3) Een agent die verbaasd tot de ontdekking komt dat de McD dicht is. Sorry, dat is wel het meest ongeloofwaardige detail uit het hele verhaal. Daarmee geloof ik ook absoluut nooit dat het op haar suggestie is dat ze daar terecht kwamen, ongeacht wat er verklaard is.
4) Een man van achter in de veertig die volgens eigen zeggen stomdronken is, maar zonder enig probleem 80 minuten lang de ijzeren stier uithangt? dan denk ik toch aan chemische hulp. Niet verboden, maar het spreekt beslist niet voor je beeld van onschuldige hulpverleners op een wit paard. Met de meeste soorten middelen spreekt het wel duidelijk van voorbedachte rade.
5) In het verlengde van mijn vorige punt, iemand die wegzakkers heeft terwijl er iemand topsport op haar aan het bedrijven is, dan denk ik ook aan chemische hulp, en niet aan alcohol. Hetzelfde overigens uit die woorden ‘ben je er nog’, het niet kunnen lopen, maar wel kort achteraf in staat zijn om aangifte te doen.
Nee, ik ‘baseer me niet op het oordeel van het OM’. Suggereren dat het OM niet objectief zou zijn – of in andere woorden, dat ze de aanklacht bij elkaar hebben gefantaseerd – is juridisch natuurlijk ook op geen manier te verdedigen. Maar zelfs dan, de rechtbank had niet zonder enige uitleg onwelgevallige details uit het feitenrelaas mogen negeren. Zoals dat nu gebeurd is, wekt het aan alle kanten de indruk van cherrypicken om de vooraf gewenste uitspraak te onderbouwen.
En dat is volgens mij ook de onafwendbare conclusie van die iedereen die de moeite neemt het hele dossier door te nemen – en het enige wat jij daar dan tegenover zet is ‘geloof me maar, de rechter heeft altijd gelijk’. En om het nog wat triester te maken kom je dan ook nog met een trap na naar het slachtoffer. Het mankeert er nog maar aan dat je over haar korte rokje begint.
Je bent altijd zo trots dat jij er voor de slachtoffers bent. Waarom dan nu niet? Leg dat eens uit.
REACTIE CHRIS KLOMP: Beste Sytze, ik ben als journalist nooit voor of tegen een partij. Ik bekijk een rechtszaak en een vonnis zakelijk. Iets wat jij kennelijk niet kunt.
Heldere uitleg, dank daarvoor. Ik had de aanname dat de kwetsbaarheid en afhankelijkheid zat in het feit dat ze alleen was in een afgelegen omgeving en daarmee afhankelijk was van de 2 mannen om daar weer weg te komen. Tevens had ik het verschil in leeftijd, en daarmee het overwicht, meegenomen als een feit. Zo zie je maar weer hoe snel je een aanname hebt.
Ik ga er van uit dat dit volgt uit verklaringen en de gemaakte videobeelden. Iets waarvan de rechtbank dus vaststelt dat de aangeefster zelfstandig kon lopen.
Voor de duidelijkheid: ik denk persoonlijk dat het 17-jarige meisje is misbruikt. Op basis van haar aangifte en de omstandigheden. Zoals ik het zie werd het meisje overvallen door het gedrag van de oudere en sterkere mannen en durfde ze (logisch) niets te zeggen.
Zoals we zo vaak zien: het slachtoffer bevroor.
Los van het strafbare vind ik ook nog eens persoonlijk dat het meisje niet alleen veel te jong was voor de mannen om seks mee te hebben (hoewel het niet strafbaar is), maar ga je als man ook geen seks hebben met iemand die er als bevroren bij ligt.
Dat is geen consent.
Kwam dit zo tijdens het proces naar voren? Uit het vonnis kwam niet het beeld naar voren dat het meisje bevroor.
Maar als dat wel zo was. Waarom koos het OM dan voor artikel bijzonder kwetsbare positie en niet verkrachting? Toch onbegrijpelijk.
REACTIE CHRIS KLOMP: Op het moment dat een aangeefster geen seks wil, maar niets zegt en ook niet fysiek aangeeft dat ze niet wil, dan kun je dat omschrijven als bevriezen, lijkt mij. Waarom het OM niet voor artikel 242 is gegaan, is een vraag voor het OM natuurlijk. Ik vermoed dat zij wel de overtuiging hebben dat het gaat om een kwetsbare positie.
“Tot slot wil de rechtbank benoemen dat op de zitting en in de media de verdachte, en met name ook de medeverdachte, zijn neergezet als seksuele roofdieren, die een jong meisje naar een afgelegen plek hebben gebracht om haar daar te verkrachten. De rechtbank herkent dit beeld op basis van het dossier en wat er op de zitting is gezegd niet.”
Ik dacht dat een rechtbank er niet was voor beeldvorming maar voor feiten. Hiermee maken de rechters wel duidelijk dat ze de heren afdekken, hoezeer Klomp met zijn analyse ook probeert het tegendeel te bewijzen.
Schrijft Chris verder nog: “REACTIE CHRIS KLOMP: Beste Sytze, ik ben als journalist nooit voor of tegen een partij. Ik bekijk een rechtszaak en een vonnis zakelijk. Iets wat jij kennelijk niet kunt.”
Getuigt dit dan van die zakelijke blik?
“REACTIE CHRIS KLOMP: Beste Sytse, u pakt voor uw oordeel de mening van het Openbaar Ministerie. Die mening is bij voorbaat niet objectief omdat het OM al uitgaat van schuld (ze vervolgen niet voor niets).”
Let op de achterliggende logica van dit laatste statement: als het OM vervolgt dan gaat het OM al uit van schuld.
Dat is nou de zakelijke blik van Chris.
REACTIE CHRIS KLOMP: Beste Jos, ik weet niet zo goed wat je met het laatste wil zeggen. De beslissing van het OM om te vervolgen wil namelijk letterlijk zeggen dat het OM schuld ziet. Anders ga je dus niet vervolgen. Dat de rechtbank iets zegt over wat mensen zeggen over de zaak is helemaal geen bewijs dat ze de twee mannen niet wilden veroordelen, ook dat is de taak van de rechtbank. Die moet namelijk wettelijk ook rekening houden met de impact op de verdachten. Dat kan zelfs – bij een schuldigverklaring – leiden tot een lagere straf.
“Beste Sytze, ik ben als journalist nooit voor of tegen een partij”
1) Je spelt mijn naam verkeerd. Nou til ik daar niet aan, maar
2) je leest dus kennelijk uberhaupt niet wat ik schrijf.
Die laatste zin gaat niet of je voor of tegen een partij bent. Het gaat er om of je ER voor het slachtoffer bent. Dat is echt iets heel anders.
Deze donderdag wordt er voor wat ik hoor een protest georganiseerd in Utrecht, door de Dolle Minas. Ik ga daar bij zijn – de eerste keer in mijn leven dat ik naar een demonstratie ga. Kom je ook? Heb je ondertussen nog ruimt de tijd het dossier eens rustig écht door te lezen, en een verbeterde versie van dit gemakzuchtige artikeltje te plaatsen.
Rare woordkeus overigens, ‘zakelijk’.
REACTIE CHRIS KLOMP: Beste Sietse, ik zou niet weten waarom een journalist er voor een slachtoffer moet zijn. Een journalist zal in een live-verslag ook niet snel praten over een slachtoffer, maar over een aangeefster. Net zoals we ook niet praten over een dader. En nee, ik zal donderdag ook niet bij een demonstratie zijn van Dolle Mina’s. Ik hoop dat ze eerst het vonnis lezen en zich zullen realiseren dat de rechtspraak bepaald niet onder de indruk zal zijn van een paar zeurwijven.
Rechtbank verlag gelezen: enige relevante informatie? Scroll naar beneden naar “Bijlage I: De tenlastelegging”. (TRIGGER ALERT) 1. Ze heeft meerdere keren gevraagd of ze naar huis mocht. 2. Hij heeft alles met haar gedaan. (Het onbespreekbare ook) 3. Hij heeft haar zelf in de houding gelegd. (Niet dronken genoeg…?) 4. Hij heeft haar tijdens de sk wakker moeten houden.
REACTIE CHRIS KLOMP: Zoals u heeft kunnen zien is mijn verhaal een duiding van het vonnis, niet een verslag van de rechtszaak. Daar was ik namelijk niet bij.
Dank voor je duiding van het vonnis en uitleg van de rechtspraak. Heel helder en goed verwoord.
Ik kwam op je site doordat ik las dat je prostaatkanker hebt. Ik wist niet wie je was en stuitte meteen op dit top artikel. Sterkte met je behandelingen.
Beste Chris,
Dank voor je artikel, leerzaam voor leken zoals ik. Waar ik ook mee worstel is het bewijsminimum in het geval van verkrachtingszaken en zaken zoals deze. Ik heb geen research gedaan maar vermoed dat veel verkrachtingszaken en andere zaken rondom seksuele handelingen hierop stranden. De bewijslast ligt wel heel erg bij het slachtoffer, terwijl dat natuurlijk in praktijk enorm lastig is. Willen we echt een samenleving waarin vrouwen niet worden geloofd, zelfs als er wel bewijs is? Denk jij ook dat het bewijsminimum vaak een rol speelt bij verkrachtingszaken? En in algemene zin, vind jij ook dat er aanpassingen gedaan moeten worden om meer verkrachtingszaken en zaken zoals deze succesvol bestraft te krijgen? Benieuwd naar je mening als professional.
Hartelijke groet, Marloes
Je geeft aan dat bij de rechtspraak uitgegaan wordt van de verdachte en niet van de aangeefster.
Mijn inziens is dat wel belangrijk, mocht iemand achteraf spijt hebben van seks, dan kun je niet met terugwerkende kracht de ’tegenpartij’ daarvoor aanklagen.
Toch vindt ik het een rare situatie als je als 45+’er seksueel in contact komt met een 17-jarige. Naast dat het hun dochter had kunnen zijn, zit er een groot gat tussen ‘geen nee zeggen’ en ‘haar hand in zijn broek steken’.
Wellicht was het in deze situatie niet strafbaar, maar dat zij door heel het internet verketterd worden, is ook niet geheel onterecht.
Met een grote boog om dit soort situaties heen lopen, is het beste voor iedereen. En als je dat niet doet, loop je het risico om (wellicht niet juridisch) maar juist op sociaal vlak veroordeeld te worden; wanneer je niet voldoet aan algemene normen en waarden.
Wat wellicht nog wel een ergere straf is dan een paar weken cel.
REACTIE CHRIS KLOMP: Ik zeg niet dat er in de rechtspraak alleen maar wordt uitgegaan van de verdachte. Dat slaat alleen op het opzetgedeelte. Ik snap de ophef over het gedrag van de mannen ook wel, maar dat staat los van de waarde van het vonnis.
Wat nu als het jou dochter zou zijn, die lekker 80 minuten lang genomen is door 2 mannen van jou leeftijd?
REACTIE CHRIS KLOMP: Beste Roel, hoewel je reactie onbeschoft en ongepast is (want ik doe gewoon mijn werk als duider van de rechtspraak): dat is nou precies de reden waarom we rechtspraak hebben.
Ik ben geen jurist, maar als de verdachten vrijgesproken zijn van artikel 245, mag het OM dan alsnog vervolgen op artikel 242?
Lijkt me beetje vreemd dat je als persoon de wet kan overtreden en vrijspraak kan krijgen als het OM de verkeerde artikel kiest voor vervolging.
REACTIE CHRIS KLOMP: In dit geval kan dat omdat het om hetzelfde feitencomplex gaat. Als iemand bijvoorbeeld om het leven wordt gebracht, dan mag het OM ook gaan voor moord in plaats van doodslag. Maar de feiten moeten door het verwijt niet anders worden. Als in: een diefstal wordt ineens een mishandeling.
Een geweldig goed stuk. Ik erger me mateloos (wat wel zonde is van mijn tijd) aan alle strafrechtamateurs voor wie alles heel duidelijk is.
Ik heb je stuk met interesse gelezen. En het bevestigde wat ik zelf ook dacht. (Ik heb het rechtbankverslag gelezen, goed werk door deze rechtbank maar toch publiekelijk gelyncht)
Goed stuk! Goede onderbouwing
Ik vind de definitie van dronkenschap wel heel erg matig. Als 18/19 jarige vrouw kon ik 20-30 drankjes op hebben en nog steeds gewoon ogenschijnlijk “normaal” wandelen, instructies geven en de weg terug naar huis vinden. Dit neemt niet weg dat ik in een kwetsbare positie bevond en dat iemand die mijn alcohol inname niet gevolgd had , geen flauw benul zou hebben gehad dat ik dronken en kwetsbaar was.
Daarnaast is het erg triest dat iets, wat duidelijk niet door de beugel kan, niet alsnog beter en duidelijker aan de rechter wordt gepresenteerd. Het feit dat er mogelijk een politieagent bij betrokken was vind ik veelzeggend
REACTIE CHRIS KLOMP: Het gaat in de rechtspraak gelukkig niet over persoonlijke ervaringen, maar om feiten van algemene bekendheid. Wat een individu wel of niet op kan, kan natuurlijk nooit leidinggevend zijn. Uw opmerking over dat de verdachte een agent is, snap ik niet. Ook agenten worden veroordeeld.