Na de vreselijke moord op de 29-jarige Hajar uit Amsterdam stroomt het bruinrechtse riool op X weer over van de valse leugens over asielzoekers. In duizenden berichten spugen akelig veel mensen het frame uit dat het altijd de asielzoekers zijn die ‘onze blonde vrouwen’ op ‘onze straten’ om het leven brengen. Nu ben ik al 25 jaar verslaggever en ik kom dit nauwelijks tot niet tegen. Hoe zit dit?
Voor de duidelijkheid: er is een verschil tussen een asielzoeker, een statushouder (de verdachte van de moord op Hajar) en een migrant. Een asielzoeker zit doorgaans in een AZC, bij doorstroming is er meestal sprake van een statushouder (iemand die in Nederland mag blijven).
De verdachte van de moord op Hajar bijvoorbeeld wordt door sommige media nog steeds ‘asielzoeker’ genoemd, maar hij was al sinds zijn zesde in Nederland en had een verblijfsvergunning. Je kunt de vraag stellen wat land van herkomst er dan uberhaupt nog mee te maken heeft.
Cijfers
Inhoudelijk onderbouwde cijfers over moord zijn niet zo makkelijk te verkrijgen omdat er geen registratie is van zaken als afkomst en status (asielzoeker bijvoorbeeld). Maar we hebben natuurlijk wel openbare bronnen en weten ongeveer wie de verdachten en daders (na berechting) zijn van vrouwenmoord. En blijkt dan dat asielzoekers de hoofdoorzaak zijn van de moord (op random) vrouwen op straat?
Nou, nee. Integendeel zelfs.
We weten dat ongeveer 60% van de vrouwen het leven laten door het handelen van een partner of ex-partner. Dat zijn dus slachtoffers die – veelal in de eigen woning of het huis van de (ex)partner – worden gedood tijdens echtelijke ruzies. En dus niet vallen onder de ‘weerloos fietsende blonde vrouw op straat’.
Belg
Ik ken een aantal van die zaken. Een van de laatste zaken die ik deed betrof een Belg, die naar zijn ex in Nederland was gereden en haar voor de ogen van haar ouders op gruwelijke wijze doodstak. Bij een andere zaak was het een blanke, oudere man die het niet kon verkroppen dat zijn vrouw de relatie wilde stoppen.
Uiteraard kunnen we niet alleen uitgaan van de persoonlijke ervaring van een zeer ervaren rechtbankverslaggever.
Nieuwsuur dook vrijdag in de materie en kwam tot het volgende oordeel:
Extreem laag
Het aantal femicide-zaken dat in Nederland wordt gepleegd door asielzoekers, is extreem laag en op één hand te tellen. Dat is uiteraard niet wat Nieuwsuur zelf zegt. Dat zeggen onderzoekers.
Hoogleraar Marieke Liem werkt aan de Universiteit Leiden aan de zogenaamde Femicide-monitor. Ze kent naar eigen zeggen alle gevallen van vrouwenmoord in Nederland sinds 2014 en geeft aan dat het aantal femicideverdachten dat ten tijde van het misdrijf in een azc verbleef ‘op één hand te tellen is’.
Migratie
Maar uiteraard dien je verder te kijken. Als we voorbij de status ‘asielzoeker’ gaan, dan blijk dat zo rond de helft van de daders van femicide een migratieachtergrond heeft, maar let op: hier vallen ook westerse landen (zoals België dus) en arbeidsmigratie onder (denk bijvoorbeeld aan Polen of Roemenen).
De man die in augustus 2025 werd opgepakt voor de moord op zijn 36-jarige vrouw, was een Poolse man.
En ook dat (en dat benoem ik heel vaak) is niet het hele verhaal. Want het benoemen van afkomst is hetzelfde als zeggen dat een dader blauwe ogen of blond haar heeft. Dat zijn kenmerken, maar kenmerken zijn nog niet causaal. Moorden worden niet gepleegd omdat iemand blauwe ogen heeft. Of uit Polen komt.
Sterker nog: de onderzoekers die alle femicide-zaken onderzoeken stellen dat zodra er gecorrigeerd wordt voor sociaaleconomische factoren (geslacht, woonomgeving, leeftijd, inkomen, opleiding en stoornissen) de (voorspellende) waarde van migratie of herkomst volledig wegvalt.
Oftewel: de afkomst is niet causaal. Mensen moorden niet OMDAT ze uit een bepaald land komen.
Kaal
Wat we nu op basis van kale statistiek (en dat is lang niet genoeg) vast kunnen stellen is dat er een oververtegenwoordiging is. De helft van de gevallen kent een migratieachtergrond, terwijl die mensen ‘maar’ een derde van de gehele bevolking vormen. Maar dat is dus een scheef en oneerlijk beeld.
Dat is vaak best wat lastig uit te leggen aan mensen met een vooroordeel, maar we vergelijken vaak deelgroepen (Marokkanen, Afrikanen, Surinamers) met de gehele Nederlandse beroepsbevolking.
Dan zie je een oververtegenwoordiging, maar dat is natuurlijk niet zuiver. Omdat je namelijk als je wel eerlijk bent de risicogroepen (jong, man, weinig perspectief, laag inkomen en opleiding) niet dient te vergelijken met bejaarden, kinderen en vrouwen, maar met een vergelijkbare groep.
Studenten
Vergelijk het met cijfers over studenten en uitgaansgeweld. Studenten zijn zwaar oververtegenwoordigd op dat gebied als je ze vergelijk met de gehele bevolking (dus ook bejaarden, kinderen en vrouwen). Iedereen kan op zijn klompen aanvoelen dat dit komt omdat die laatste groep veel minder (tot niet) uitgaat of naar aard minder agressief is (vrouwen).
Voor een eerlijk beeld moet je de studenten dus vergelijken met andere mensen die veel uitgaan. Zoals je dus migranten (of asielzoekers) ook moet vergelijken met een vergelijkbare groep.
Stoornissen
En dan zie je in alle onderzoeken dat de risicofactoren dus niet ‘herkomst’ zijn, maar psychische stoornissen en zaken als trauma’s. Dat is zeker iets waar je rekening mee moet houden, maar dat maakt afkomst dus niet causaal. We weten inmiddels dat mensen met een migratieachtergrond vaker kampen met psychische problemen. Door bijvoorbeeld een oorlogsverleden of andere trauma’s. Maar dan is dat dus causaal en niet afkomst.
Dit zie je ook bij het frame ‘asielzoekers zijn crimineler’. Dit klopt als je kijkt naar de politieregistraties. Drie procent asielzoekers tegenover iets meer dan 1% autochtoon. Tot je vergelijkt met vergelijkbare groep (jong, man, inkomen etc).
Dan zijn autochtonen juist crimineler.
Blanke killers
Het racisme in het frame ‘moordende asielzoekers) is natuurlijk voor iedereen met iets van verstand vrij duidelijk te zien. Als de roomblanke Thijs H. drie wandelaars neersteekt, dan heeft niemand het over afkomst. Wel over stoornissen. Als seriemoordenaar Willem van Eijk vijf vrouwen uit het leven slaat of drukt, heeft niemand het over zijn roots (Groningen).
Werkelijk niemand gaat in Weiteveen demonstreren omdat de witte Richard K. een dubbele moord pleegt.
En zo kan ik best nog heel lang doorgaan. Michael P. (moord Anne Faber), Henk S. (studente Anne de Ruyter de Wildt), Jeroen D. (dubbele kindermoord), Jos B. (kindermoord), Jasper S. (moord en verkrachting Marianne Vaatstra), Jelle Rijpma (moord ex-partner Shannon Mak), Bernd K.B. (driedubbele kindermoord Schoonloo), Teunis Z. ( moord op zijn zwangere vriendin Charlotte en haar zoontje), de blanke moeder die haar zoontje wurgde en met haar dochter het water in reed, Geert W. (moord Daniëlla Priscilla van Bergen), Koos Hertogs (moord drie vrouwen).
Allemaal Nederlandse moordenaars en allemaal gruwelijke zaken. En we hebben het in al die zaken nooit over land van herkomst gehad. En waarom niet?
Omdat er dus geen causaliteit zit tussen herkomst en de daad.
Het Kwaad
Wij mensen hebben de neiging altijd het Kwaad buiten onszelf te leggen. Bij de ander en dan het liefst bij de ander die er anders uitziet dan wij. Die anders praat, een andere huidskleur of cultuur heeft.
Maar de mensen die nou echt willen dat het vermoorden van vrouwen stopt, zou zich over iets heel anders zorgen moeten maken. Over het gegeven dat er te veel wandelende tijdbommen rondlopen. Tijdbommen die worden gebouwd op stoornissen die niet worden behandeld.
Als de heren en dames politici zich eens zorgen zouden gaan maken over de geestelijke gezondheidszorg in plaats van gesloten grenzen (praktisch. economisch en juridisch niet haalbaar), dan zouden we daadwerkelijk meters maken.
Tot die tijd zullen we (ook met een historisch laag moordcijfer) zo nu en dan opgeschrikt worden door een (vrouwen)moord. Om vervolgens weer te schuimbekken over zaken die helemaal niet causaal zijn.
Waardeer dit artikel!!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan! Je kunt mij ook met een vast bedrag per maand steunen: klik dan hier. Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.