Het is bepaald geen geheim dat ik in de afgelopen jaren meerdere mensen veroordeeld heb kunnen krijgen (tot relatief zware straffen) wegens onder meer smaad. Heel soms komt daar wat kritiek op, omdat mensen stellen dat politie en OM ‘wel wat beters te doen hebben’. Vandaar een uitlegverhaal over waarom dat toch echt anders ligt en online woorden aanzienlijk meer impact kunnen hebben dan bijvoorbeeld een inbraak of mishandeling.
Het was oktober 2020 toen ik op de rechtbank in Amsterdam een zaak volgde tegen een verdachte van laster cq smaad. Het was in de coronatijd en de nog jonge man was zelf niet verschenen om zijn huisgenoten ‘niet in gevaar te brengen’ met een mogelijke besmetting.
De rechtbank zette echter door (‘wij zijn er toch ook en er is ook een meneer van de pers’) en schetste tijdens de inhoudelijke behandeling van de zaak een ontluisterend en zorgelijk beeld van de impact van online leugens.
Pedofiel
De verdachte viel in maart 2018 een kwetsbare, autistische man aan op Instagram en in een besloten Facebookgroep. Hij deed dat met behulp van zeer kwaadaardige berichten, video’s en afbeeldingen. Herhaaldelijk noemde hij de kwetsbare man een pedofiel en riep hij anderen op om aangifte van kindermisbruik te doen tegen hem.
Zoals veel vaker bij dit soort nare en laffe verwijten (waar niemand zich tegen kan verdedigen omdat je met deze beschuldigingen nooit kunt bewijzen dat iets wat niet waar is, niet waar is) waren de gevolgen groot.
Het autistische slachtoffer stond ineens online bekend als pedofiel (wat in de volksmond hetzelfde is als kindermisbruiker), was daardoor niet meer welkom bij zijn favoriete hobby cosplay (een gekostumeerd rollenspel) en hij moest lijdzaam toezien hoe mensen schuimbekkend van woede eisten dat hij van Facebook gaat.
Zelfmoord
De online aanvallen gingen zo ver en drongen zo heftig door in het privéleven van de kwetsbare man dat ze er uiteindelijk toe leiden dat het slachtoffer zelfmoord wil plegen. Zijn behandelaar liet de rechtbank weten dat de impact groot is en behandeling voor problemen die de man eerder in zijn leven tegen is gekomen nu ‘ernstig verstoord’ is.
Ook de aanklager stond stil bij de ernst van de zaak. ‘Dit strafbare feit is niet lichtzinnig. Pedofilie wordt ernstig opgenomen, je kunt beter van een moord verdacht worden, dan van kindermisbruik. Dat neem ik mee’.
Hoewel iedere smaad cq lasterzaak uniek is, zijn de gevolgen van het lukraak en bij herhaling strooien met hele nare en laffe verwijten niet zelden erg groot. Niet alleen kunnen levens ernstig beschadigd raken (met soms zelfs verlies van een baan, relaties en netwerk), maar de malicieuze praatjes kunnen ook ronduit gevaarlijk zijn.
Noodknop
Dat maak ik zoals u inmiddels weet zelf ook mee, omdat er mensen zijn die de aanhoudende laster van haters geloven dat ik een pedofiel zou zijn. Dat zorgt zelfs in het echte leven voor mensen die mij aan willen vliegen. Het is een van de redenen dat ik politietoezicht heb en al jaren een noodknop draag.
De rechtspraak begrijpt dit gelukkig ook, het geschetste gevaarzettende gedrag van de mensen die nu veroordeeld zijn in mijn zaken komt letterlijk terug in de vonnissen.
De veroordeling van de ontslagen oud-docent van de UvA Laurens Buijs is daarvan een goed voorbeeld. Omdat de rechtbank in Amsterdam op treffende wijze onder woorden weet te brengen wat de impact van smaad is.
‘Verdachte heeft gedurende een lange periode misbruik gemaakt van de laagdrempelige mogelijkheid die het internet en social media bieden om tegenover een breed publiek kwalijke, grove, nare uitlatingen te doen met afschuwelijke beschuldigingen en beledigingen en zelfs oproepen tot actie tegen de personen over wie hij de berichten stuurde. De feiten hebben voor alle slachtoffers een grote impact gehad op zowel hun professionele leven als hun privéleven. Niet alleen heeft verdachte de eer en de goede naam van de slachtoffers aangetast, maar hij heeft bij hen ook de vrees gewekt dan anderen op zijn berichten zouden gaan reageren en het niet bij woorden zouden laten. Verdachte heeft het risico hierop op de koop toegenomen en bijgedragen aan verdere polarisatie in de samenleving’
Laurens Buijs werd – ondanks het gegeven dat hij first offender is – veroordeeld tot een celstraf van vijf maanden.
Civiel
Maar niet alleen strafrechtelijk, ook in de wereld van het burgerlijk recht zien we harde woorden voor de mensen die zich schuldig maken aan het verspreiden van bizarre leugens.
Zo staat in het civiele vonnis van complotdenkster Fleur van der Pols heel duidelijk te lezen dat ze bewust een risico nam met mijn veiligheid omdat ze helemaal niet kon inschatten wie allemaal kennis konden nemen van haar leugens door ze op haar sociale media (niet alleen op X, maar ook op LinkedIn en Facebook) te plaatsen.
‘De voorzieningenrechter tilt daarbij zwaar aan het feit dat Van der Pols deze uitlatingen op sociale media doet, zonder precies te kunnen weten wie haar volgers zijn en welke intenties die volgers hebben. De uitlatingen zijn daarmee niet alleen schadelijk voor de goede naam en reputatie van Klomp, maar kunnen ook aanleiding geven tot fysiek geweld tegen hem’
Hoewel er nog steeds mensen zijn die menen dat dit slechts gaat om een ´twitter-ruzie’ heeft Van der Pols op 14 juli in afwachting van haar strafzaak een Gedragsaanwijzing van het Openbaar Ministerie gekregen met daarin een contact en spreekverbod. Als ze die aan haar laars lapt, kan ze zonder pardon per overtreding een week celstraf krijgen.
De aanwijzing gaat voorlopig 90 dagen gelden. Zoals ik ik al zei: ook het OM neemt uitingsdelicten serieus.
Dorpspomp
We leven niet meer in de jaren ’50, waar roddelpraatjes bleven waar ze horen: rond de dorpspomp. Hoewel die praatjes toen ook al voor ellende zorgden binnen kleine gemeenschappen, is het probleem door de komst van het internet (in combinatie met de heilig geachte vrijheid van meningsuiting) danig uit de klauwen gelopen.
Iedere randdebiel met een afstand tot verstand, maar wel met een internetverbinding heeft tegenwoordig een podium. En niet zelden met een flinke megafoon erbij, omdat andere idioten voor verdere verspreiding zorgen.
Het is dan ook niet voor niets dat ‘smaadschrift’ (het publiceren van leugens) als strafverzwarend is aangemerkt.
Nu kun je altijd het debat aangaan over de termen ‘goede naam en eer’. Is het nou zo erg dat een klein clubje gefrustreerde voorvochtmensen een meninkje over je heeft? Moet je daar niet gewoon boven staan? Is het niet juist een teken dat die mensen je verbaal niet aankunnen? Dat ze je heel erg graag kleiner willen maken omdat ze eigenlijk wel aanvoelen dat je als mens groter bent dan zij zijn?
Handelen
Ja, dat is in heel veel gevallen absoluut zo. Maar niet in alle gevallen. Want als je bijvoorbeeld consequent mensen neerzet als pedofiel, kindermisbruiker, corrupt, in dienst van de Staat en ga zo maar even door, dan zijn er ook mensen die daar uiteindelijk in gaan geloven. En daarnaar gaan handelen.
Dat is ook geen theorie ook.
We weten allemaal dat de gemeente Bodegraven tonnen aan gemeenschapsgeld kwijt is geraakt omdat er door zeer kwaadaardige laster en smaad een complete begraafplaats moest worden beveiligd. De voormalige baas van het RIVM moest zelfs enige tijd onder 24/7 personeelsbeveiliging leven, nadat complotdenker en narcist Wouter Raatgever hem achtervolgde in een auto en zijn partner in crime Joost Knevel had aangegeven dat zijn keel doorgesneden moest worden.
En zo zijn er veel meer voorbeelden.
Groeneveld
Op 19 augustus 2021 om 03.00 uur gooiden Tjeerd P. en Jaimy W. een brandende molotovcocktail naar binnen bij het huis van Sikkom-journalist Willem Groeneveld in een volkswijk in de stad Groningen. De kleine jaren ’30 woning is alleen via de voordeur te bereiken en te verlaten. Als de fles de woning in de brand zou hebben gezet, dan zouden Willem en zijn vriendin (die op dat moment op de bovenverdieping lagen te slapen) geen schijn van kans hebben gehad.
Waarom ik dit voorbeeld geef? De beide daders waren in de weken voorafgaand aan de laffe aanslag online in het Telegram-kanaal van de meermalen veroordeelde complotdenker Micha Kat (eerder zelfs verantwoordelijk voor bommeldingen) opgehitst tegen Willem Groeneveld. In meerdere berichten werd Groeneveld (zoals we dat gewend zijn van de laffe Kat) neergezet als de grote vijand. Als een man die bestreden moest worden.
Als een corrupte dienaar van de Staat.
Ophitserij
Zoals Micha Kat dit in zijn onmacht en frustratie over zijn eigen mislukte leven bij heel veel mensen heeft gedaan. De persoonsbewaking van Jaap van Dissel was ook grotendeels te wijten aan de laffe ophitserij online van Kat, iets waar hij eerst heel erg trots op was ook nog.
Tot hij uiteindelijk door het OM uit zijn schuilplaats in Noord-Ierland werd getrokken en door de rechtbank werd veroordeeld tot 28 maanden celstraf. Hoewel Kat heel dociel tijdens die zaak tegen de rechters vertelde dat hij zou stoppen met zijn onzin en erkende dat hij te ver was gegaan, is hij inmiddels opnieuw bezig.
En Kat is niet de enige. De afgelopen jaren zijn meerdere complotdenkers en coronawappies veroordeeld door rechtbanken in Nederland. Het merendeel voor het bedreigen of lastigvallen van politici, journalisten of wetenschappers. Die belaging zag vrijwel altijd op het bij herhaling rondpompen van schandalige leugens over het op satanische wijze vermoorden van kinderen, kindermisbruik of deelname aan een mondiale genocide door de ‘gifprikken des doods’.
Satanisch
Woorden doen er toe en ik zou probleemloos heel wat hoofdstukken kunnen schrijven in het grote voorbeeldenboek over smaad. Zo vergeet ik nooit meer de emotie bij een vader en dochter die in het complot rond ‘de zaak Lisa’ door complotdenker Huig Plug neer werden gezet als dader en slachtoffer van satanisch ritueel misbruik.
De vader werd ondanks het feit dat hij volmaakt onschuldig was in zijn omgeving met de nek aangekeken en kon van alle spanning niet meer werken, zijn dochter zag haar hele onbezorgde studententijd in rook opgaan.
Complotdenkers toeteren graag rond dat ze zelf slachtoffer zijn van ‘gangstalking’ (collectieve belaging) maar kijken weg van het harde gegeven dat ze hier zelf verantwoordelijk voor zijn bij anderen.
Terreur
Maar het gaat veel verder dan een lange reeks persoonlijke incidenten, want het bewust vals neerzetten van mensen en organisaties of politieke bewegingen kan nog veel grotere gevolgen hebben. Denk bijvoorbeeld aan de vreselijke terreuraanslag van de Noorse terrorist Anders Breivik, die ruim vijftien jaar geleden 77 mensen (merendeels linkse jongeren) wist te vermoorden.
De gestoorde Breivik had door nepnieuws, desinformatie en politieke propaganda (onder meer van ‘onze eigen’ Geert Wilders) de overtuiging dat linkse politiek dodelijk zou zijn voor zijn land. Dat hij in actie moest komen om een groot gevaar te weren.
Als je nog verder terugkijkt, dan kun je ook heel goed betogen dat het kwaadaardig neerzetten van een hele bevolkingsgroep heeft kunnen leiden tot de grootste misdaad aller tijden: de Holocaust.
Als mensen namelijk daadwerkelijk geloven dat ‘de ander’ bestreden moet worden en het grote Kwaad vertegenwoordigt, dan leert de geschiedenis dat mensen heel ver kunnen gaan. Niet alleen in Duitsland, maar ook bijvoorbeeld in voormalig Joegoslavië en Rwanda.
Feitelijk heeft smaad dezelfde werking: door de ander onterecht weg te zetten als een gevaar, open je de deur naar een ervaren gevoel van moeten acteren.
Aangiftes
Dan nog even over de kritiek dat ik heel vaak aangiftes doe en dit een verdienmodel voor mij is. Dat is niet zo. Ik word letterlijk iedere dag belaagd online, met zeer ernstige bedreigingen. Ik heb ook zeker dertig online stalkers die zeer obsessief met mij bezig zijn en de meest waanzinnige laster over mij de wereld in storten. Plus nog een hele reeks notoire lasteraars.
Denk bijvoorbeeld aan Ron Schönfeld, Eric Donk, Erwin Lensink, Joost Knevel, Jeroen de Kreek, Youri Plate, Bouke van der Vrugt, Huig Plug, Wim Dankbaar, Alice Bosman, Wouter Raatgever, fraudeur Yvonne Brinkerink, Karim Aachboun, Rick Timmer, Mark Volmer, Lizet Gerrits, Patrick de Rijk, Jan Roos en nog een hele batterij aan gefrustreerde lieden waar ik nooit aangifte tegen heb gedaan.
Een verdienmodel is het ook al zeker niet.
Ik ben eigen baas en het hele proces van aangifte doen kost ontzettend veel tijd. In al die jaren heb ik slechts één schadevergoeding daadwerkelijk mogen ontvangen (van Laurens Buijs). Als ik mijn uurtarief afzet tegen de tijd dat ik kwijt ben met het schrijven van aangiftes, het verzamelen van bewijs en het nabellen en mailen, dan kom ik zeker 50.000 euro tekort.
Dat is ook beslist niet om zielig te doen, helemaal niet: maar het verwijt dat het een verdienmodel is, is aantoonbaar evidente onzin. De maatregelen die ik moet nemen om mijzelf en mijn naasten veilig te houden, kosten mij zelfs gewoon een flinke bom duiten. Zo weet ik nog heel goed dat ik voor mijn woning in Amsterdam minstens 3000 euro kwijt was voor de installatie van camera’s.
Gif
Wat ik maar zeggen wil: online woorden hebben gevolgen in het echte leven en dat is iets waar politie, OM en rechtspraak steeds meer aandacht voor hebben. Langzaam maar zeker komt het besef dat woorden heel goed kunnen dienen als gif. Ingespoten in de geesten van al kwetsbare en boze mensen, die daardoor net over het randje kunnen worden geduwd.
Ik zal deze dynamiek nooit accepteren en als het te gortig wordt, dan zal ik in actie komen.
En ben je aan de beurt ook.
Waardeer dit artikel!!
Als je dit artikel waardeert en je waardering wilt laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan! Je kunt mij ook met een vast per bedrag per maand steunen: klik dan hier. Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.