Ik heb er al eerder over geschreven, maar de laatste tijd is het weer pijnlijk zichtbaar: de politiek als jukebox voor het grote onbehagen. Een gevaarlijk zwakke plek in onze democratie, politici die kritiekloos luisteren naar wat ‘Het Volk’ wil en met beleid en wetten komen die helemaal niet werken. Zelfs contraproductief zijn. Het is de vloek van de hedendaagse populistische jukebox-politiek, mede mogelijk gemaakt door lakse media en activistische opiniemakers.
Ik moest er enige tijd geleden weer eens aan denken toen ons kabinet kwam met het wetsvoorstel om ‘intimidatie’ en ‘in de gaten houden’ strafbaar te maken. Kennelijk in een poging het probleem van femicide (vrouwenmoord) aan te pakken. Als er dan in de toekomst alsnog sprake is van vrouwenmoord, dan kan de intimidatie volgens de initiatiefnemers strafverzwarend werken.
Juist ja.
Ik vroeg mij meteen af; voor welk probleem is dit eigenlijk precies een oplossing?
Belaging
De Wet belaging is namelijk al sinds 12 juli 2000 van kracht in Nederland en stelt het ‘stelselmatig en opzettelijk inbreuk maken op iemands persoonlijke levenssfeer’ strafbaar. En dat is waar het hier om gaat. En strafverzwarend bij moord? Serieus? Alsof het de rechter dan ontbeert aan de mogelijkheid om de allerhoogste straf op te leggen ook.
Alsof vandaag de dag rechters moeten verzuchten:
‘Potjandorie, ik had een zwaardere straf op willen leggen, maar nu kan ik alleen oordelen op basis van het zwaarste delict in ons wetboek van strafrecht met een maximale straf van levenslang. Dat wordt dan maar een werkstrafje’
Beckeren
Nou kunnen we de schouders ophalen over weer een onzinnig wetsvoorstel (wij noemen dit thuis Bente Beckeren, naar aanleiding van de talloze domme voorstellen van dit VVD-kamerlid), ware het niet dat het een fundamenteel probleem blootlegt. Het probleem namelijk dat er akelig veel politici zonder ruggengraat en kennis bestaan, die zo hunkeren naar aandacht en macht dat ze beleid maken met de zetelpeilingen en populistische media op schoot.
En het gaat beslist niet om incidenten, ik zie het vrijwel wekelijks gebeuren. Onlangs nog met een voorstel om groepsverkrachting ‘extra strafbaar’ te maken omdat het om een groep daders gaat (jawel: Bente Becker).
Alsof we al niet sinds mensenheugenis het juridische ‘in vereniging hebben’. Volgens ons wetboek van strafrecht letterlijk een strafverzwarende omstandigheid. Rechters mogen hierdoor tot wel een derde meer straf opleggen.
Opnieuw vraagt bijna niemand zich af: voor welk probleem is dit precies een oplossing? En waar blijft de journalistiek eigenlijk? Of zijn die te druk met gemakzuchtige columns schrijven omdat mensen nu eenmaal graag clicken op hun eigen boosheid? (het antwoord is: ja).
Het Volk
Daar komt nog bij dat politici die willen scoren voor de bühne iets vergeten: namelijk dat ‘Het Volk’ helemaal niet bestaat. Een volk bestaat uit miljoenen mensen, met ieder eigen voorkeuren en gedachten. Mensen die soms heel erg rechts denken en op andere onderwerpen weer heel erg links.
Ja, dat kan.
Politici steken echter steeds vaker hun schreeuwende thermometers in ‘dat wat mensen zeggen bij de koffieautomaat’, zonder zich te verdiepen in wat mensen echt willen en – vooral – wat echt gaat werken. Met name dat laatste is vrijwel volledig verdwenen uit het publieke debat
Een nogal fataal voorbeeld daarvan zijn de pogingen van onder meer de PVV om de tbs af te schaffen. Die terbeschikkingstelling is ooit bedacht om mensen die niet verantwoordelijk zijn voor hun daden (doorgaans door een stoornis die zo heftig is dat er geen vrije wil meer is) toch uit de samenleving te kunnen houden en er met intensieve behandeling voor te zorgen dat een gestoorde dader weer veilig terug de samenleving in kan.
De tbs is een buitengewoon slim en effectief middel (maar geen wondermiddel), dat in Nederland doorgaans heel goed werkt. Omdat mensen die door hun stoornis (waar ze ook niets aan kunnen doen) zo gevaarlijk zijn dat je ze niet alleen moet opsluiten, maar ook moet behandelen.
De PVV heeft echter gemerkt dat Henk en Ingrid (hun Volk) tbs niet pruimt omdat ze te vaak in de Telegraaf lezen dat er ‘weer een tbs’er is ontsnapt’. Ik ga hier niet tot achter de komma uitleggen waarom dit niet klopt, maar het is hele dikke onzin en zelfs gevaarlijke onzin.
Gestoord
Wat geen onzin is: als je tbs afschaft, gaan er veel meer slachtoffers vallen en zullen er veel meer gestoorde gekken achter u staan in de rij bij de kassa. Sterker nog: als je dan de wet niet heel mordicus anders inricht, is een dergelijke dader vaak dus helemaal niet af te straffen (want ontoerekeningsvatbaar) en moet je hem (of haar) laten lopen.
Terug naar het wetsvoorstel om intimidatie strafbaar te maken.
Waarom is dit nou zo’n probleem? Omdat het een hele gemakzuchtige schijnoplossing is. Het is typisch Den Haag om bij een probleem met een ronkende nieuwe wet te komen, zodat er niet meer nagedacht hoeft te worden over iets van een daadwerkelijke oplossing. Ze hebben immers naar buiten toe al lekker kunnen communiceren dat er een nieuwe wet komt.
Kijk ons eens goed bezig zijn.
Preventie
De ‘oplossing’ voor femicide zit hem echter helemaal niet in nieuwe wetgeving om daders beter te kunnen vervolgen of afstraffen. Zoals de oplossing zelden tot nooit in het strafrecht zit als je het mij vraagt. De oplossing zou moeten zitten in de preventie van femicide.
Ik heb de overtuiging dat dit tot op zekere hoogte ook kan, maar we moeten niet naïef zijn. Er zullen altijd mensen zijn (vooral mannen) die geweld zullen plegen. Het grote probleem zit hem echter helemaal niet in opsporing of berechting, maar in het niet registeren van patronen, in een complex aangifte-traject (vrouwen willen ook vaak geen aangifte doen en als ze het wel doen, mist de politie te vaak het patroon in de aangifte of aangiftes), menskracht, capaciteit en geld.
En Den Haag weet dat dit nou net punten zijn waar ze niet zo snel wat aan kunnen doen. Omdat geld nu eenmaal schaars is en je het moet verdelen. En omdat je capaciteit niet snel in kunt kopen. En dus komen ze maar weer eens met de zoveelste nieuwe wet, waar deskundigen meteen al van zeggen: heeft geen zin, jullie kijken naar de verkeerde dingen.
Dikke worst
Dat is en blijft een zwak punt van onze democratie, waar te weinig aandacht voor is: politici en partijen die niet kijken naar dat wat werkt, maar dat wat goed staat in de kolommen van populistische media. Ze houden de ontevreden kiezer een hele dikke worst voor en beloven dat de knagende honger zal verdwijnen, ook al weten ze dat de worst in kwestie geen enkele voedingswaarde heeft.
Ik wil niet teveel ‘opa spreekt’ in mijn verhalen duwen, maar zie dit wel al tientallen jaren gebeuren.
Geef maar een voorbeeld en ik kan het onderbouwen. Hulpverleners bijvoorbeeld die gewond raken omdat ze worden belaagd door tuig? Dan moeten we hogere straffen eisen! Tot wel 200% hoger!
En wat bleek: de straffen gingen inderdaad omhoog. Net als het aantal geweldplegingen tegen hulpverleners…
En dat terwijl werkelijk iedere criminoloog (en iedere rechtbankverslaggever) dit al voorspelde. Omdat zij namelijk wél weten dat dit geweld vrijwel altijd impulsief geweld is, gepleegd door (al dan niet dronken) daders die echt niet nadenken over een nieuwe wet als ze woedend tegenover een hulpverlener staan.
Emotie-delicten gaan heel slecht samen met rationele afwegingen.
Ballonnen
Ik zweer het u: ik kan probleemloos een boek van 200 pagina’s schrijven over de vele onzinnige voorstellen en ballonen vol gebakken lucht die Den Haag in al die jaren heeft gelanceerd. En vrijwel allemaal met dezelfde grondhouding in gedachten: hoe kom ik Het Volk tegemoet?
Dat is geen democratie, dat is simpelweg een kwartje gooien in de jukebox van het onbehagen en een liedje kiezen waarvan je weet dat de ongeïnformeerde burger er plezier aan gaat beleven.
Ik weet niet hoe het met u zit, maar ik snak inmiddels naar de eerste politicus en de eerste politieke partij die ronduit schijt heeft aan de chronisch boze en ongeïnformeerde Henk en Ingrid. En nu eens luistert naar mensen die echt weten wat helpt en wat werkt. Want die groep: dat is tegenwoordig pas Ongehoord Nederland.
Politici met ballen die erop vertrouwen dat ze uiteindelijk ‘winnen’ in het stemhokje omdat ze heel duidelijk kunnen aangeven dat ze de maatschappij beter hebben gemaakt en niet slechter.
Wegkijkbeleid
Helaas werkt onze democratie op dit moment precies de andere kant op. De VVD – verantwoordelijk voor zeker 15 jaar afbraak- en wegkijkbeleid – blijft hoog genoeg scoren om ieder nieuw kabinet naar populistisch-rechts te trekken. En dus houden wij een kabinet waar vrijwel iedereen vrolijk loopt te Bente Beckeren.
En blijven de problemen gewoon bestaan. We zijn inmiddels zelfs zo ver dat die zelf gecreëerde problemen dan weer in de schoenen van links, de wetenschap en de media worden geschoven. Ik zag deze week zelfs dat het dodelijke verkeersongeluk door een boerenfile alweer de schuld was van Jetten en de ‘linkse media’.
Zucht.
Het is allemaal een perfect recept voor ellende. Lang leve de populistische deuntjes die dagelijks uit de jukebox van ons grote onbehagen rollen. We dansen er probleemloos mee naar de rand van de afgrond.
Waardeer dit artikel!!
Als je dit artikel waardeert, de onafhankelijke journalistiek wil steunen en je waardering wil laten blijken met een kleine bijdrage: dat kan! Je kunt mij ook met een vast bedrag per maand steunen: klik dan hier. Zo help je onafhankelijke journalistiek in stand houden.